دشت ، در ذيل نواحى زير كوه نوشته مىشود و ناحيه زير كوه بر 3 قسمت است :
ناحيهء حومه بهبهان ،
ناحيه زيدون ،
ناحيه ليراوى ،
ناحيه حومه بهبهان از نواحى زير كوه اين بلوك ، درازى آن از « مدرسه خير آباد » تا قريه « ابو الفارس » 18 فرسخ ، پهناى آن از 2 فرسخ نگذرد ، هواى اين ناحيه از ماه ثور تا آخر ماه ميزان گرم است و در 4 ماه ، باد گرم كه گاهى نزديك به سموم است مىوزد و از ماه عقرب تا آخر حمل ، اين ناحيه را بهشت شش ماهه گويند و زراعت توابع اين ناحيه ، آنچه در جانب شمال و ميانه شمال و مغرب است ، كه عموم اين ناحيه است : گندم و جو و برنج و كنجد و بذر كتان است كه از رودخانه تاب يا طاب كه اكنون مشهور به رودخانه كردستان است و چندين چشمه ديگر شرب مىشود و آنچه سواى اين است ، گندم و جو ديمى است و در حومه بهبهان ، باغستان نخلى و نارنجى و انار و انگور و ليموى شيرين و ترش فراوان بوده ، از بىنظمى ولايت ، همه ويرانه گرديد و از سال 1283 نواب اشرف و الا ، احتشام الدوله سلطان اويس ميرزا دام عمره ، صاحبان بساتين حومه را بخواست و مقرر داشت كه آنچه درخت نخل در اين بساتين غرس كنند ، بعد از آمدن ثمر از قرار نخلى هزار دينار رواج كه معادل يك مثقال نقره است به عنوان خراج به ضابط حومه كارسازى كنند و آنچه درخت ليمو و نارنج و انار و انجير و انگور غرس كنند ، ثمر آنها را معاف و مسلم ، بىتعرض ديوانيان خاصه ملاك آنها باشد و اين قرار تا سال 1297 برقرار بود و به اين وسيله چندين باغ ، آباد و معمور گرديد و اهالى بهبهان از ميوههاى گوناگون آن متمتع و بهرهمند گشته ، به دعاى دولت ابد مدت اعليحضرت شاهنشاه معدلت شعار ، ناصر الدين شاه قاجار ، ادام اللّه عمره و دولته و شوكته ، قيام و اقدام نمودند و بعد از آبادى اين بساتين ، بازار زمستانه و تابستانه بهبهان پر از فواكه شتوى و صيفى گرديد و از خواص خاك اين ناحيه است كه چون شاخه تاكى را غرس كنند ، در همان سال اول خوشه انگور كوچكى و در سال ديگر بزرگتر و درخت انار آن در سال سيم ، ثمر دهد و درخت ليموى ترش و شيرين در سال چهارم و درخت نارنج در سال پنجم و درخت خرما در سال هفتم .
سبحان الذى يفعل فى ملكه ما يشاء .
و چون در عنوان درازى حومه بهبهان مبدأ آن را « مدرسه خير آباد » گفتم ، شرحى از آن مىنگارم كه در 4 فرسخ مشرقى بهبهان در سال 1089 حسين على خان زنگنه والى كوه - گيلويه ، در كناره رودخانه خير آباد و دور از آبادى ، مدرسه وسيع مرتفعى به استحكام تمام از گچ و آجر مشتمل بر طاقهاى بلند و كوتاه و مسجد و مدرس و حجرات مرغوب و مطبخ و بيت الخلا و كرياس و حمام و بازارچه در خارج اين مدرسه براى قضاء حوائج طلاب بنا فرمود و قريه خير آباد كه در نزديكى آن مدرسه بود وقف بر آن نمود و چند بيت شعر براى تاريخ بناى مدرسه بر پيشانى طاق كرياس آن ، نگاشتهاند و مصراع تاريخ را « منزل علم و دانش است و ادب » گفتهاند و حسين على خان به علاوه ايالت كوهگيلويه ، به زيور علم و دانش آراسته بود و نگارندهء اين فارسنامه در سال 1283 در بلده بهبهان ، كتاب مسالك و كتاب مدارك فقه اماميه را زيارت نمودم كه در حواشى آن به خط حسين على خان ، تحقيقات و تدقيقات شده بود و در آخر
فارسنامه ناصرى ( فارسى ) — صفحة 1493
مساهمون: ميرزا حسن حسينى فسايى
ص١٤٩٣