از نقش و نگار در و ديوار شكسته * آثار پديد است صناديد عجم را
كانهم يقولون « 1 »
ان آثارنا تدل علينا * فانظروا بعدنا الى الاثار « 2 » »
چون از نقوش شاپور اكثرى خبر نداشتند ، لهذا او را به تفصيل نوشتيم .
و اكنون قصبه بلوك كازرون را نيز « كازرون » گويند . به مسافت 4 فرسخ بيشتر در ميانه جنوب و مشرق شهر شاپور خراب است . در كتابهاى تاريخ نوشتهاند « 3 » چون شاپور شهر شاپور را بساخت كازرون را از توابع آن قرار داد ، پس فيروز پسر بهرام آن را شهرى نمود ، پس قباد بر آن بيفزود و شهرى بزرگ گرديد و عرض آن از خط استوا 29 درجه و 35 دقيقه و طول آن از گرى نيچ 51 درجه و 45 دقيقه و انحراف قبله آن از نقطه جنوب به جانب مغرب [ ] درجه و [ ] دقيقه است . به مسافت 21 فرسخ كاروانى از شيراز دور افتاده است .
نزديك به 2000 درب خانه دارد و عموم خانههاى آن از گچ و سنگ ساختهاند ، حصار و باروئى نداشته و ندارد و او را 4 محله است :
محله بازار ، محله بالا ، محله گنبد ، محله مصلى و اين محلات از يكديگر جدا و دور افتادهاند و در ميانهء جنوب و مغرب اين قصبه « باغ نظر » « 4 » است كه حاجى على قلى خان در حدود سال 1180 و اند ساخته و چهار خيابان آن را درخت نارنج كاشته و درازى دو خيابان آن نزديك به 200 ذرع و دو خيابان ديگرش از 130 ذرع بيشتر است و درختهاى نارنج باغ نظر همان است كه حاجى على قلى خان كشته است و هنوز به خرمى و تنومندى باقى است .
و از قصبه كازرون علما و سادات و مشايخ و بزرگان و شعرا برخاستهاند « 5 » كه نام آنها زينت متون كتب علميه و تواريخ گشته است مانند :
سلطان محققين ، خاتم صديقين ، كاشف اسرار ، مقتداى مهاجر و انصار ، مظهر انوار قدسى حضرت سلمان فارسى رضى الله تعالى عنه . اگرچه آن حضرت از قريه « دشت ارجن » كه اكنون از توابع كوه مره شكفت است ، بود ليكن از قديم دشت ارجن « 6 » از توابع كازرون بود و حضرت سلمان در قصبه و بلوك كازرون ، قبيله و عشيره داشته و آنها را « سلمانى » مىگفتند و تاكنون قبرستان سلمانيها در قصبه كازرون باقى است و زيارتگاه اهالى آن نواحى است .
در بعضى از كتابها نوشتهاند كه جناب خاتم انبياء ( ص ) در اواخر زندگانى به صحابه فرمود و خطى نوشتند و مزين به مهر مبارك داشتند كه چون نواحى كازرون به دست مسلمانان مفتوح گردد ، قبيله سلمان را از جزيه معاف دارند و سالها آن قبيله در مهد آسايش بودند و اين خبر از آينده را بر سبيل خرق عادت فرمود .
و از اعيان اين قبيله سلمانى است : شيخ حقانى ، مرشد صمدانى شيخ ابو اسحق ابراهيم بن شهريار بن مهريار « 7 » كازرونى . مادام زندگانى ، صدقات حضرت سلمان را از بيت المال كه در دست
هامش
( 1 ) . ر ك : جام جم ، ص 477 .
( 2 ) . پايان نقل قول از جام جم : آثار ما بر ما دليل است پس ، بعد از ما به آثارمان بنگريد .
( 3 ) . ر ك : نزهة القلوب ، ص 126 .
( 4 ) . ر ك : آثار العجم ، ص 279 .
( 5 ) . در متن : ( برخواستهاند ) .
( 6 ) . در آثار العجم ، ص 275 : ( دشت ارژنه ) : ارژن درخت بادام كوهى است و معروف است چون در آن دشت از آن درخت بسيار است لهذا مسمى به اين اسم شده است . ( حاشيه همان صفحه ) .
( 7 ) . ر ك : آثار العجم ، ص 326 .