من كرمانشاه ، من تبريز ، من شاه ، مثقال ، پيمان . . .
ح - توضيح لغات و اصطلاحات جغرافيايى از قبيل : طول و عرض جغرافيائى ، معدل - النهار ، خط استوا ، نصف النهار ، مغرب اعتدال و دايره اول السموات ، دايره عرضيه ، اقاليم هفتگانه . . .
« مبادى طول بلاد فارس در اين كتاب فارسنامه ناصرى همان گرى نيچ رصدخانه را . . .
قرار داد » ( مقدمات علميه ) كه ميرزا حسن اغلب با توجه به كتاب جامجم اين طول و عرض بلاد را بدست داده است « معرفت سمت قبله مسلمانان يعنى نقطهاى از دايره افق كه اگر نمازگزار روى خود را به آن نقطه بدارد روى او به سمت مكه باشد و علما اتمام اين عمل را به دائره هنديه كنند . . . » ( همانجا )
( ميرزا حسن در فارسنامه موفق به ارائه تمام درجات انحراف قبله نشده و اغلب جاى آن را خالى گذاشته است . )
ط - به كار بردن واژههاى فرنگى در نثر و نظم و معنى كردن برخى از آنها :
« در انگلند اهل رياضى گرفتهاند * با ميل يك درج را اندر حساب سط »
( مقدمه علميه )
« . . . جماعت پرتگال از فرنگستان آمده والى هرموز را فريفته در جزيره . . . لواى اقتدار افراختند . . . » ( وقايع سال 1010 )
« . . . به سفارت استنبل . . . به مصاحبت انجلو چاوش سفير دولت روم . . . »
( وقايع سال 1021 )
« . . . به بندر جرون كه او را بندر گامبرون نيز مىگفتند رفته . . . جماعت پورتكال را از جزيره هرموز بيرون كرده ، بندر جرون يا گامبرون را . . . بندر عباس گفتند . . . » ( وقايع سال 1030 )
« . . . اين جزيره . . . در دست فرنگيان ولنديزى بود و چون جماعت ولنديزى از خيال ميرمهنا مطلع گشتند . . . كپيتان جهازات ولنديزى با كشتيهاى خود در برابر آنها آمده جنگى سخت نمودند . . . » ( وقايع 1180 )
« . . . براى انجام اين خيال سيسيانوف را كه اهالى آذربايجان به ظرافت او را ايشپخدر گفتند مأمور به صوب تفليس فرمود . . . » ( وقايع سال 1218 )
« . . . در عنوان جواب ناپليون ايمپراطور . . . فرانسه . . . » . . . ( وقايع سال 1221 )
از اشعار خود ميرزا حسن درباره لار رى و لار فارس :
در آن شب كه مرا دمه دررسيد * سه پله به يخ ترمومتر آرميد
سه پله به يخ مانده اى ذووداد * بگفتم به تقسيم سانتىگراد
سپس چون سه شب ترمومتر آرميد * به پنج و شش و هفت پله رسيد . . .
( بلوك لارستان )
« . . . ايلچى دولت نمسه . . . » ( وقايع سال 1146 )
و در گزارش سفرنامه ناصر الدين شاه بفرنگ با بسيارى از اين نامها و اصطلاحات روبرو مىشويم . ر ك : وقايع سال 1290 ببعد