الاول الملك فخر الدين مسعود ( بن ) الحسين [ ( 1 ) ] الشنسبى
ملك فخر الدين مسعود بن حسين ، از شش برادر ديگر مهتر بود ، و مادر او ترك [ ( 2 ) ] بود ، و او پادشاه بس بزرگ بود . چون از مادر سلاطين نبود او را بتخت ممالك غور جاى نداده بودند [ ( 3 ) ] ، بسبب آنچه [ ( 4 ) ] پنج [ ( 5 ) ] برادر هم از پدر و هم از مادر شنسبانى بودند ، و ملك الجبال محمد كه به غزنين شهادت يافت ، از زن ديگر بود ، كه خادمهء مادر سلاطين بود ، و ملك فخر الدين مسعود از كنيزك ترك بود ، چنانچه تقرير يافت .
چون علاء الدين از انتقام اهل غزنين و خراب كردن قصرهاء بست ، كه مقام آل [ ( 6 ) ] محمود بود فارغ شد ، از غور لشكر مهيا كرد ، و به طرف بلاد طخارستان رفت ، و در فتح آن بلاد و قلاع ، جلادت بسيار نمود ، و امراء غور دران لشكر چندان شجاعت و مبارزت نمودند ، كه اگر رستم دستان حاضر بودى داستان مردى ايشان خواندى ، و چون آن بلاد مسلم شد ، ملك فخر الدين مسعود را بتخت باميان بنشاندند و به دو سپردند ، و چون ملك فخر الدين بدان [ ( 7 ) ] تخت بنشست ، اطراف بلاد و ممالك جبال شغنان و طخارستان تا به دروازه و بلور [ ( 8 ) ] ، و اطراف تركستان تا حد وخش [ ( 9 ) ] و بدخشان ، همه در ضبط آمد ، و ملك فخر الدين را فرزندان شايسته در رسيدند ، و چون قماج از بلخ و يلدوز از هرات ، كه بندگان سنجر ( ى ) بودند ، قصد از عاج سلطان غياث الدين كردند ، تا فيروز كوه را ضبط كنند ، دولت غياثيه هنوز در اول طلوع بود [ كه ] ملك فخر الدين ايشان را مدد كرد ، بدان شرط : كه هر چه
هامش
[ ( 1 ) ] راورتى : ملك فخر الدين مسعود بن عز الدين الحسين شنسبى
[ ( 2 ) ] مط : تركيه
[ ( 3 ) ] مط : ندادند .
[ ( 4 ) ] مط : آنكه
[ ( 5 ) ] اصل : شش
[ ( 6 ) ] اصل : آن
[ ( 7 ) ] مط : بران
[ ( 8 ) ] مط : تا بدر كوفه و بلور يا : تا بور بلور - يا : تا بدرواز و بلور . اصل ، تا بدر كور و بلور . راورتى . تا در گون بلور - در كوت دروازه و بلور . بدر بور بلور . اما صورت متن اقرب بصوابست ، چه ( دروازه ) تاكنون هم به همين نام در بدخشان موجود است ، و بلور و بلورستان هم تا عهد بابر به همين نام معروف بود كه اكنون نورستان گوييم و پيشتر كافرستان بود .
[ ( 9 ) ] مط : سرحس ، حاشيه مط : وخش . راورتى : وخش ، در حاشيه گويد : كه ختن هم خوانده مىشود ، ولى وخش اصح است ، كه بقول حدود العالم در ناحيت ما وراء النهر شهرى بود آبادان و بر كرانه و خشاب نهاده ( ص 71 ) چون بعد ازين بدخشان هم درين رديف مذكور است بنابر اين ( سرخس ) غلط است ، چه اين ناحيت در شمال غرب هرات بود .