و آن هر دو پسر بزرگتر و ملك خان هرات بر دست بندگان سلطان محمد [ ( 1 ) ] خوارزمشاه شهادت يافتند ( و ) بسيار كوشيدند چون تقدير نبود هيچكدام بپادشاهى نرسيدند ، حق تعالى پادشاه مسلمانان را سالهاى بسيار باقى و پاينده داراد [ ( 2 ) ] . ( و اللّه الباقى و الدائم ) .
الثانى و العشرون السلطان علاء الدين محمد ( بن ) ابى على ختم الملوك [ ( 3 ) ]
پيش ازين به چند موضع ذكر او رفته است ، او را در اول عهد ملك ضياء الدين در غور [ ( 4 ) ] گفتندى ، و چون بعد از سلطان غياث الدين محمد سام ، بتخت فيروز كوه بنشست لقب او ملك علاء الدين شد ، و چون درين كرت [ ( 5 ) ] ملك نصير الدين حسين سلطان علاء الدين ( آتسز ) را شهيد كرد ، فيروز كوه ( و ممالك غور ) در ضبط امراء لشكر غزنين و غور آمد ، باتفاق ملك حسام الدين حسين عبد الملك سر زراد [ ( 6 ) ] را بفيروز كوه بنشاندند ، و قلعهء فيروز كوه را عمارت كرده و در ميان شهر و كوه ، حصار بر كوشك [ ( 7 ) ] را در بند آهنين نهادند و باره كشيدند و مقاتله در ميان نهادند ، و ملك علاء الدين را از حصار اشيار بيرون آوردند ، و به طرف غزنين بردند ، و اين حوادث در سنه عشر و يا احدى عشر و ستمائة بود .
چون ملك علاء الدين بغزنين رسيد ، سلطان تاج الدين يلدوز عليه الرحمه او را اعزاز وافر كرد ، و فرمان داد : تا چتر سلطان معز الدين از سر روضهء او بر گرفتند ، و بر سر او نهادند ، و او را اسم سلطانى داد ، و به حضرت فيروز كوه فرستاد ، چون به غور باز آمد ، مدت يك سال و چيزى ملك راند و خطبه و سكه بنام او شد ، و لقب سلطانى [ ( 8 ) ] در خطبه اطلاق كردند . سلطان محمد خوارزمشاه ، عهد نامهيى كه در نيشاپور از وى ستده بود ، كه هرگز بر وى تيغ [ ( 9 ) ] نكشد ، به نزديك او فرستاد ، در شهور سنه اثنى عشر و ستمائة
هامش
[ ( 1 ) ] اصل : محمود . مط و راورتى : محمد
[ ( 2 ) ] اصل : دارد . مط : داراد
[ ( 3 ) ] راورتى : سلطان علاء الدين محمد بن شجاع الدين على . وى گويد كه مولف خلط كرده ، زيرا شجاع الدين ابو على جد علاء الدين محمد بود
[ ( 4 ) ] اصل : در غوژ
[ ( 5 ) ] مط : در اين وقت
[ ( 6 ) ] . اصل : سردار ، مط :
سر زراد . راورتى : كذا ، سرزاد
[ ( 7 ) ] اصل و پ : كذا . مط و راورتى : بز كوشك را در آهن نهادند .
[ ( 8 ) ] مط : سلطان .
[ ( 9 ) ] مط : به روى او نكشد .