بر جهت شرح توبه را سببهاست و ترتيبها و اقسام .
اوّل از آن بيدارى دلست از خواب غفلت و ديدن آنچه بر وى مىرود از احوال بد برو تا اين جمله بپيوندد بتوفيق به گوش داشتن بدانچه بر خاطرش درآيد از زجركنندگان از جهت حق به گوش دل « 1 » .
خبرست كه اندر دل هر مسلمانى از جهت خداى سبحانه و تعالى واعظى است . و خبرى ديگر است كه اندر تن « 2 » پارهء گوشت است چون او بصلاح بود همه تن بصلاح بود ، و چون او بفساد بود همه تن بفساد بود و آن دلست چون بدل فكرت كند آنچه بر وى رفته باشد از ناشايستها توبه اندر دل وى فرا ديدار آيد و از [ معاملت زشت « 3 » ] بازايستد ، و حق او را مدد فرستد بعزم درست كردن و كارهاء نيكو بر دست گرفتن « 4 » و اسباب توبه را ساختن ، اوّل آن بريدن است از ياران بد كه رفيق بد بدسگال بود و درستى عزم بر وى بشوليده كند « 5 » و تمامى دواعى كى او را بدين راه خواند خوف و رجا است « 6 » چون اين آمد همه نكوهيدها از دل نفرت گيرد و هزيمت پذيرد و از ناشايستها بازايستد و لگام نفس بازكشد از متابعت شهوات ، [ و ] اندر حال از زلّت مفارقت كند ، و عزم درست كند كى نيز باز آن ناشايستها نگردد « 7 » و اگر بر موجب قصد خويش برود و بر آنچه مقتضى عزم است پيش
هامش
( 1 ) - مب : از زواجر حق بسمع دل .
( 2 ) - مب : تن مؤمن .
( 3 ) - اصل : و از آن .
( 4 ) - متن عربى : و الاخذ فى جميل الرجعى . و بازگشت نيك و تمام آغاز كردن .
( 5 ) - مب : و اسباب توبه را ساختن و از يارانى و رفيقانى كه او را بر فساد حث كنند و درستى عزم بر وى پوشيده گردانند مفارقت كردن .
( 6 ) - مب : و اين كارها تمام نشود الا بر مواظبت بر مشاهدى كى رغبت در توبه زيادت كند و تمامى دواعى وى را بدين راه خواند . مب ، اصل : در ترجمه مسامحه رفته است .
( 7 ) - مب : با سر ناشايستها نشود .