منزل اول : از قم به رى شاش كرد بوده كه اصلا پلاش كرده است و پلاش يكى از سلاطين اشكانى است و در حوالى قريهء مزبوره خرابهايست موسوم به « كوشك بهرام » و معلوم نيست اين بهرام از اشكانيان بوده يا از ساسانيان .
منزل دويم : كاروانسراى سنگى خرابه سابق علىآباد كه صاحب معجم البلدان گردشير ناميده است و مىنويسد كه :
علاوه بر منزلگاه قلعهء معتبرى داشته و در وسط راه قم و رى واقع بوده است .
منزل سيّم : كنارگرد يا خرابه كه در حوالى قريهء حاليه حسنآباد موجود است .
منزل چهارم شهر رى بود و اگر مىخواستند از قم بهطرف خراسان روند منزل اول على التحقيق پل دلاك بوده ، دويم كاروانسراى دير در ارض مسيله كه در اين اواخر مرحوم ميرزا يوسف مستوفى الممالك صدراعظم مبلغ گزافى خرج مرمّت و تعمير آنجا نمود ، ليكن داير نشد . اين كاروانسراى دير در قديم الايام به كسر دال تلفظ مىشده است و مقصود از دير مفتوح الداّل كه معبد دهبانان باشد نبوده ، بلكه دير با كسر دال به معنى دور و دراز است و چون مسافت از پل دلاك تا به اين كاروانسرا زياد بود ، لهذا به كاروانسراى دير موسوم شده و جهت طول راه اين منزل نبودن آب بوده است و به غلط در ميان عوام مشهور است كه آنجا موقع يكى از قصور شكارگاه بهرام گور است .
خلاصه منزل سيم از قم به صوب خراسان حوالى شهر ورامين بود .
چهارم : كاروانسرا خرابه كه زير خاراكس قديم يا ايوانكى زمان متوسط يا ايوان كيف حاليه واقع بوده و از آنجا از سر درّه خوار گذشته بهطرف خراسان مىرفتهاند .
راه شوسه كه شاه عباس صفوى انار الله 14 برهانه اول ، به معاونت جمعى از مهندسين هلندى 15 و مباشرت ميرزا تقى وزير مازندران و در ثانى به مباشرت لله بيك در سال هزار و بيست هجرى از اصفهان به مازندران ساخت كه امتداد آن از كاشان به سياهكوه و عين الرشيد بهطرف فيروزكوه و تاريخ اتمامش « كار خير » [ 1031 ه . ق ] بود ، سواى اين راههاى معمول قديم است .
برجى كه از سنگ و گچ بنا شده و بالاى قطعه كوهى مشرف به كاروانسراى قديم
سفرهاى ناصر الدين شاه به قم ( فارسى ) — صفحة 171
مساهمون: ناصر الدين شاه قاجار
ص١٧١