برخاسته بسلامتى وجود مبارك پادشاه ايران صرف باده كرده ثناخوان شدند .
بعد از اتمام مجلس ناهار جناب ايلچى كبير باتفاق چند نفر تجار بمشاهدهء كارخانجات مشهور رفتند . رؤساى كارخانجات از براى احترام سفارت كبرى هركدام بيرق دولت علّيه ايران را در دم درب كارخانه خود نصب نموده بودند و در اثناى ورود بكارخانهها هركدام از صاحبان آنها با كمال اعزاز و اكرام پذيرائى كرده همه اوضاع كارخانه را نشان مىدادند ، و از جناب ايشان از امتعه و تجارت ايران تحقيقات و تفتيشات مىكردند . و جناب معزىاليه نيز به بيانات خوب امتعه و معاملات ايران را تعداد مىكردند ، و ايشان را بتجارت ايران محرك مىشدند .
خلاصه به ترتيب تمام كارخانهها را گردش كردند و منافع و مداخل آنها را پرسيدند . و اوضاع شهر را رسيدگى كردند . از قرار تقرير ايشان شهر البف اگرچه شهر كوچك و قريب چهل هزار سكنه دارد ، ولى شهريست تجارتگاه و بناهاى عالى و صنايع بسيار و پنجاه كارخانه معتبر و بزرگ دارد ، و پانزده هزار عمله در اين كارخانهها كار مىكنند ، و اين عملجات اكثرى از دهات حول و حوش است كه شب و روز در كارخانهها مشغول كار بوده ، روز يكشنبه را به خانه خود مىروند .
و از جمله معيار ترقى اين شهر اين است كه سى سال قبل از اين باوجود بيست و پنجهزار نفر عمله منافع اين كارخانهها بيست مليون فرانك قريب چهار كرور تومان ايران بوده است ، الان هشتاد مليون فرانك كه قريب بشانزده كرور است . از اينقرار تخمين ميتوان كرد كه در يك مملكت فرانسه هرسال معامله و دادوستد چندين هزار ملياردها خواهد شد .
سفرنامه فرخ خان امين الدوله ( مخزن الوقايع ) ( فارسى ) — صفحة 317
مساهمون: حسين بن عبد الله سرابى
ص٣١٧