و شب را براى تماشاى چراغان رودخانه وسط شهر رفتند كه رودخانهايست بسيار بزرگ و گردشگاه كشتيها است ، و بقرار نيم فرسخ طولا از ميان آبادى مىگذرد كه دور رودخانه و كشتيهاى داخله را همه را چراغان كرده و بقرار يكصد هزار جمعيت مشغول تفرج و گردش بودند . و در هرطرف موزيكانچيها مشغول موزيك زدن بودند و در هرسمت از اسباب عيش و عشرت محشرى برپا بود . و اطراف رودخانه - كه خيابانهاى با نظام ترتيب گرديده بود - همه مملو از اوضاع آتشبازى بود .
بعد از آنكه مجالس عشرت فراهم و همه جا چراغان و اثناى آتشبازى بود اعليحضرت پادشاه با شاهزادگان نمسا و خانوادهء سلطنت خود وارد گرديده مشغول گشت و گردش شدند .
فرداى آن روز جناب ايلچى كبير بتماشاى سربازخانهء آنجا رفتند :
سربازخانه بسيار بزرگ و براى شش فوج جا و منزل و به طرز خوبى تعمير گرديده بود ، بورود آنجا سرتيپ و صاحبمنصبان آنجا جناب ايلچى كبير را با كمال احترام و اعزاز پذيرائى نمودند ، و پس از تعارفات يك فوج سرباز با موزيكانچيها كه در وسط سربازخانه نظام زده بودند بتماشاى مشق ايشان رفتند . فوج مزبور اول سلام نظامى داده بناى مشق گذاردند ، مشق شايسته كردند . جناب معزىاليه با همهء اهل نظام تعارفات به عمل آوردند و زياده اظهار خوشوقتى از ملاقات ايشان كردند .
و از آنجا گذشته تماشاى بناهاى سربازخانه را از قبيل انبارها و آشپزخانهها و كتابخانهها و جاهاى مختلفه كه از براى مشق و مشغوليت سرباز تعمير گرديده بود كرده جزء وكلا تحقيقات و رسيدگى مىكردند . و بقرار دو ساعت در آنجا با صاحبمنصبان سربازخانه جميع مكانها و اوضاع
سفرنامه فرخ خان امين الدوله ( مخزن الوقايع ) ( فارسى ) — صفحة 304
مساهمون: حسين بن عبد الله سرابى
ص٣٠٤