مراتب روابط دوستى كه از روى حقيقت باشد صفت مخصوصهء معنويت را پيدا مينمايد كه هرگاه فيما بين آن دو دولت دوست خالص نفع و ضررى ظهور نمايد چنان كه پايهء دوستى طرفين از روى حقيقت و نفع و ضرر هردو راجع بهمديگر است اولياى دولت ايران را منظور اين است كه اين دوستى در تحت شقّ ثانوى باشد ، يعنى درجهء رابطهء الفت و مودّت بين الدولتين اسلاميتين به جائى منتهى شود و در جائى صورت استقرار پيدا نمايد كه فى الحقيقة اين دو دولت بزرگ بالاشتراك نفع و ضرر طرفين را از همديگر عدّ فرمايند ، و موافق عقل هرذيشعورى از افراد انسانى اين كيفيت سزاوار شأن اين دو دولت علّيه خواهد بود ، زيرا چنان كه مسلم « 1 » است دول « يروپ » كه ساعت بساعت ترقى و وسعت در هرخصوص پيدا مىنمايند عمده اين است كه آميزش زيادى بهمديگر تحصيل كردند .
اولياى دولت علّيهء ايران زياده تأسف مىكنند كه باوجود جهت جامعيهء اسلاميه چرا بايد در ميان اين دو دولت روزبروز الفت باطنى گرمتر نگردد .
جناب ناظر امور خارجه جواب داد كه من شخصا شريك تأسف اولياى دولت ايران هستم ، بطوريكه جناب ايلچى كبير ميفرمايند همه صحيح و بجاست ، در صورتى كه در ممالك شرقيه بجز اين دو دولت اسلام دولت ديگر نباشد ، چرا بايد اتحاد و يكجهتى ايشان طورى نباشد كه محسود ديگران شوند و خدا ميداند كه رسوم مكالمه و مذاكرهء رسميه را بكنار بگذاريم ، از آنجاكه هردو اين دولت اسلام هستند و اهالى اسلام سواى اين دو دولت ، دولت ديگر ندارند به اعتقاد
هامش
( 1 ) - در اصل : مسلّمى .