هموار و بىآب . كناره [ اى ] در آنجا گاهى آب چندان كم كه با كرجى حركت نتوان . و درين بيابان رستنى نبود . ولى از رودخانه اترك و گرگان تا سرحد استرآباد آثار رستنى پديد مىشود و زراعتگاه تركمانان است .
رودخانه اترك از كوه كلايوسف برخاسته در نزديكى بغاز استرآباد به دريا مىپيوندد ، طول آن 60 فرسخ ، عرض كم و تندروان .
از طرف راست آن اين رودخانهها به آن « 157 » مىپيوندد . كرتوتچيندر ، سومبر - و از چپ سمولفان ( دهنه آن كمآب ) رودخانه گرگان از كوههاى البرز از چشمه گرم چشمه ابتدا شده در نزديكى گوميش تپه به دريا مىپيوندد . طول 28 فرسخ . ته آن گلزار و علفزار ، پايه جاىها به پايه گود كه اسب نگذرد و اين رودها به آن « 158 » پيوندد : كرزلى كرمرود ، آبخور ، قراولچاى يا ايشكسو ، دوكلوم ، گنبد قابوس در طرف چپ آن است كه در روزگار قابوس كه يكى از پادشاهان گرگان است بنا شده موسيو بوده گويد با آنهمه كهنگى چندان ويران نشده . در راست سوى گرگان نخست ديوارى قزلآلان نام بوده ابتداى آن از كوه پشت كمر ، طول آن « 159 » 4 فرسخ از آجر اين ديوار و ديگر آثارها در زمان اسكندر رومى ساخته شده . و براى دفع تاختوتاز تراكمه بوده پلها و جوها را نيز پارهاى به اسكندر و پارهاى به پادشاهان گرگان نسبت دهند .
يوردگاهان تراكمه يورد قزلسو
80 چادر است و چند سرى از شتر و اسب و ديگر چهارپايان دارند .
يوردگاه جزيره چاركان :
تركمانان گويند درين جزيره چون چهار معدن است نفتگل ، نفت ،
هامش
( 157 ) - ظاهرا متن بايد به اين صورت باشد
( 158 ) - متن : او
( 159 ) - متن : او