جيرهء از شب عيد الى غره شوال را نموده در اطاق نظام ، نظام الملك و لشكرنويسان وزير نظام مشغول پرداختن هستند ، امين الملك تنخواه را راه انداخته و در خدمات محوله به خودشان در كمال خوبى مشغولند ، از استرآباد و اردوى آن سرحد همه روزه با اطلاع است و با امير خان سردار تلگرافا مخابره دارد ، الحمد للّه از تصدق خاك پاى مبارك كار آن سرحد از هر جهة منظم است ، فوج فراهان را مرخص كرده ديروز وارد شدند . حقيقتا كمال خدمت را اين فوج در اين مأموريت نمودند و با كمال درستى و راستى خدمات خودشان را به انجام رسانيدند . ديروز با حضور تمام صاحبمنصبان فوج را در اطاق نظام حاضر كرده مراحم بيكران همايونى را به تمام صاحبمنصبان و آحاد و افراد سرباز رسانده اظهار رضايت از خدمات همگى نمود ، نشانهائيكه امير خان سردار در جزو امتيازات قشون مأمور استرآباد استدعا نموده و مرحمت شده از جمله نشانها براى فوج فراهان هم خواسته و مرحمت شد لكن فوج اظهار كردند كه نشانهاى مرحمتى به ماها نرسيده به امير خان تلگراف نمود نشانهائيكه به اسم فوج فراهان خواسته بوديد چون فوج طهران آمده مرخص خانه است نشان اين فوج را بفرستيد اينجا داده شود ، چون نمىشد فوج را معطل كرد اين غلام با امين الملك قرار داد از روى ثبت نشان متعلق به فوج فراهان را حاضر نمايند كه فردا خود اين غلام به فوج تقسيم نمايد مرخص خانه بشوند بعد كه از استرآباد رسيد به صندوقخانه مباركه عوض بدهد ، نشانها از قرار ثبت شانزده قطعه طلا و مطلاست و سى قطعه نقره و يك نشان ياورى ، اردوى بسطام منظم است ، سواره هزاره هم چند روز است به اردو ملحق شدهاند ، على خان منظما اداره نموده از قراريكه نوشته بود امير خان سردار خيال دارد به سركشى اين اردو به بسطام بيايد ، جيره عليق آنها را هم به امين الملك قرارداد به وقت و موقع برسانند . از محمد خان سرتيپ فوج بزچلو از كلات راپرت داشت ، كلات منظم است و حقوق آنها را شاهزاده ركن الدوله به موقع رسانيده است ، اردوى همدان كه مركب از سه عراده توپ و چهارصد نفر سواره افشار اسدآباد و دو فوج كزاز و سربند است مرتبا و منظما منعقد گشته معلمينى كه از طهران فرستاده شده مشغول مشق و تعليمات نظامى هستند ، جيره عليق اين اردو را هم با امين الملك قرارداد حواله بنمايند برسانند ، فوج خلج را هم كه امر و مقرر فرمودند احضار شده به خراسان بفرستند فردا وارد مىشوند معجلا جيره عرض راه ، ملبوس و چادر و ساير ملزومات مأموريت را منظما روانه خراسان مىنمايد ، فوج خرقان را كه بايد عوض فوج درجزى به شيراز بفرستند ، خود آجودانباشى را به قم فرستاد در قم فوج راسان ديده منظم روانه فارس كند ، امروز تلگراف كرده بود كه فوج را منظم روانه شيراز نموده خود آجودانباشى عازم طهران گرديد ، يك صد نفر هم سوار از سواره افشار اسدآباد مأمور كردستان نمود ، امروز از نظام الدوله تلگراف رسيد كه با كمال نظم وارد كردستان شدند ، عمل راهآهن منظم است ، در ايام رمضان كه على الاتصال كار مىكرد و در هردو كار كثرت جمعيت بىاندازه بود ، به هيچوجه حادثه رخ نداد ، قراولان فوج خوئى و قراولان تو و داخل كالسكههاى راهآهن از فوج مخصوص كمال مواظبت را دارند و چند روز است موسيو دنى شروع به ساختن راهآهن اسبى نموده ، ترنواى مىسازد ، از قراريكه موسيو دنى مىگفت انشاء اللّه
روزنامه خاطرات ناصر الدين شاه ( در سفر سوم فرنگستان ) ( فارسى ) — صفحة 447
مساهمون: ناصر الدين شاه قاجار
ص٤٤٧