اخلاق و عادات و مشاغل تركمن كه اين اندازه با طرز زندگى ما تفاوت دارد ممكن است به تنهائى موضوع يك كتاب كامل قرار گيرد ولى من فقط بشرح بعضى مشخصات كه براى روشن شدن فصول گذشتهء اين كتاب ضرورى به نظر ميرسد اكتفا ميكنم .
وقايع عمدهء يكچنين زندگى عبارت است از « الامان و چپو » اولى يك دستبرد مرتب و دومى يك غافلگير كردن ساده است و هردو بيك نتيجه كه عبارت از غارتگرى باشد منتهى ميگردد . در اولين اخطارى كه متضمن جلب منفعت باشد هميشه تركمن حاضر است مسلح شود و روى زين بپرد . نقشه دستبرد هميشه پوشيده از اسرار است بطوريكه نزديكترين خويشاوند و باوفاترين دوستان هم نميتوانند به آن پى ببرند و همين كه « سردار » ( رئيسى كه براى اجراء نقشه انتخاب شده ) فاتحه ( يا دعاى خير ) از دهان هر ملائى كه پيش آيد شنيد در اول شب تمام اين مردان از راههاى مختلف بنقطهء ميعادگاه عمومى كه قبلا تعيين شده آهسته رهسپار ميشوند .
اگر منظور يكجاى مسكونى باشد هميشه مقارن نصف شب و اگر كاروان يا جماعت ديگرى باشد حمله اول طلوع آفتاب صورت ميگيرد . مناسبتر است به اين حملهء تركمنها مانند حملهء « هونها » و « تاتارها » نام اغفال داده شود . آنها به چند دسته تقسيم ميشوند و يك يا دو دفعه نه بيشتر بدشمنى كه منظورشان مىباشد و به حال تحير افتاده است ناگهان حمله ميكنند . يك ضرب المثل ملى ميگويد : « دو مرتبه امتحان كنيد و دفعهء سوم دهنه را برگردانيد » « 1 » انسان بايد خيلى جرأت و ثبات داشته باشد تا بتواند در مقابل يكچنين حملهء ناگهانى استقامت كند . ايرانيها در مقابل اين حملات تقريبا هميشه سر تسليم فرود ميآورند . يكنفر تركمن به تنهائى براى حمله بپجنفر ازين ملت هيچ ترديد به خود راه نميدهد و غالبا هم موفق به
هامش
( 1 ) - ايكىدن ئوچه دن