چادر تركمنى كه بدون تغيير عمده در تمام آسياى ميانه تا اقصى نقاط چين ديده مىشود كاملا صحيح و مطابق با احتياجات زندگى ايلياتى ساخته شده است . عكس - هاى ضميمه سه حالت مختلف آن را نشان ميدهد . اول استخوانبندى عريان يا بعبارت ديگر « قفس » اين بناى سبك . دوم همان استخوانبندى درحالىكه با تكههاى نمد و ملحقات آن پوشيده شده . سوم داخل خود چادر باستثناء پايههاى چوبى كه چادر بر آن تكيه دارد ، بقيهء ساختمان و تركيبش عمل و صنعت زنهاى تركمن مىباشد كه برپا كردن و وصل كردن قطعات مختلف را هم عهدهدار ميباشند .
باركردن چادر بر روى پشت شترها هم وظيفهء آنهاست و بهر سمت كه ايل كوچ كند پاى پياده بدنبال آن ميروند . تفاوت بين چادر اغنيا و فقرا فقط در داخل آن است كه مطابق شئون صاحب آن بيشتر يا كمتر مجلل مىباشد . اين چادرها بر دو قسمند : اول « قرهاوى » يا چادر سياه كه بواسطهء كثرت استعمال بتدريج قهوهاى يا سياه شده است دوم « آقاوى » يا چادر سفيد كه داخل آن با نمد بسيار تميز پوشانده شده و آن را جز براى عروس و داماد يا مهمانى كه زياد مورد احترام است برپا نميكنند درهرحال اين پناهگاه بومىهاى آسياى ميانه در ذهن من خاطرهء خوبى بجا گذاشته است . در تابستان خنك و در زمستان داراى گرماى ملايمى مىباشد و موقعى كه از هر سو طوفان درين دشتهاى بىپايان به جوش و خروش ميآيد به اين چادر بايد هرچه بيشتر دعاى خير فرستاد . يكنفر خارجى وقتى به اين فكر ميافتد كه حدت عناصر طبيعت هرآن ممكن است اين بناى سست را قطعهقطعه كند غالبا نگران مىشود ولى خود تركمن ابدا چنين خيالى بخاطرش خطور نميكند زيرا او طنابهاى محافظ را محكم بسته و با كمال راحتى از خواب شيرين استفاده مينمايد و مانند بچهء قنداقى كه از لالائى گفتن دايه سر كيف ميآيد او هم از صداى طوفان لذت ميبرد .
سياحت درويشى دروغين در خانات آسياى ميانه ( فارسى ) — صفحة 402
مساهمون: آرمينيوس وامبرى
ص٤٠٢