زن و مرد هردو آن را انتخاب كردهاند و لباس خانهء زنهاى تركمن منحصر به آن مىباشد . هرچه سعى ميكردم نميتوانستم بديدن اين زنهاى موقر كه مادر خانواده بودند يا اين دخترها كه موقع شوهرشان شده است يا هنوز براى زناشوئى خيلى كوچك بودند و با اين لباس شلوول كه تا پاشنهء پايشان آويزان بود حركت ميكردند عادت كنم . مردها كلاه پوستى بر سر ميگذارند كه از كلاه ازبكها و همچنين از كلاه بزرگ بىقواره ايرانيها كه بسيار نامطبوع و از روى لولهء بخارى ساخته شده سبكتر و مجللتر است . « چاپان » خيوه بر تن ميكنند و آن بالاپوشى است شبيه بلباسخانهء ما ولى براى موقع « چپو » ( تاختوتاز و اردوكشى به منظور غارت ) مواظبند آن را كوتاهتر بدوزند . در موقع جشن و ضيافت زنها روى پيراهن بلند خود شالى ميبندند كه از دو طرف آويزان مىشود . اين لباس مخصوصا ايجاب مىكند كه چكمههاى پاشنه بلند برنگ قرمز يا زرد برپا كنند . ولى زينتى كه بيش از همه مورد آرزوى آنهاست و از هرچيز بيشتر ميپسندند عبارت از جواهرات مىباشد :
از قبيل گردنبند و گوشواره و حلقهء دماغ و غلافهاى تعويذ كه شبيه بجافشنگى ما است كه مانند نوار و صليب و نشانهاى افتخار از چپ و راست آويزان ميكنند .
صداى فلزى اين جواهرات كم ارزش كه با تمام حركات بدن همآهنگى مىكند عينا بزنگولههاى قاطرهاى افريقا ميماند كه در هر قدم طنينانداز مىشود .
گوش تركمن به اين آهنگها مخصوصا عادت دارد به همين جهت زن يا اسب خود را مخصوصا با اشياء زائد و فرعى و صدادار تزيين مىكند و اگر نتواند ازينگونه اشياء چيزى بچنگ آورد سعى مىكند يكنفر ايرانى را ربوده بجاى زنجير ، آهن آلات به او آويزان كند . براى اينكه سر و لباس يك خانم زيبا تكميل شود بايستى يك « دلمانى » مجار ( نيم تنه فوج هوسار ) هم بر تن كند و اين لباس تا شانهها آويزان است ولى نبايد آنقدر پائين بيايد كه انتهاى موها را كه با نوار پيچيدهاند بپوشاند .
سياحت درويشى دروغين در خانات آسياى ميانه ( فارسى ) — صفحة 401
مساهمون: آرمينيوس وامبرى
ص٤٠١