سال در قطاع سوم فلاندر رخ داد اعتراف كردند كه تعرضات وردن نسبت به اين محاربه تحت الشعاع قرار گرفته است . تمام محاربات نامى و تاريخى مزبور در فرونتهاى محدودى واقع مىشد كه از سه تا پانزده فرسنگ بيشتر طول داشت . حتى محاربات معروف پائيز گذشته 20 ذيحجه كه از ساحل درياى شمال تا سرحد سويس در طول يكصد و ده فرسنگ در همهجا جنگهاى سخت شروع گرديده هيچ كدام قاطع و معين سازندهء تكليف نبود . در هيچيك مشخص نگشت كه نژاد ژرمن يا انگلوساكسون كداميك خواهند توانست فتح و ظفرمندى را از جريان مقدرات دنيا برآيند . در هيچيك از اين محاربات ولولهخيز تمامت قواى آلمان با كليهء قواى نفراتى انگليس و فرانسه مشغول كشمكش نبودند . در هيچيك تمامى ذخاير حربى طرفين به كار نمىرفت . در هيچيك سخنى از شكسته شدن خط فرونت به ميان نمىآمد . اينك از ابتداى طلوع حرب با قسمتى از عساكر اطريش و غيره با تمام قواى انگليس و فرانسه در ميدان مغرب دست به گريبان مىباشند . در تمامت طول ميدان غرب از ساحل دريا تا سرحد سويس كه يكصد و بيست فرسنگ است شب و روز محاربات سفاك با آخرين درجهء شدت مداومت دارد .
مطابق تلگرافات اخيرهء آژانس رويتر جنگهاى سنگرى و خندقى در نتيجهء پيشرفتهاى عمومى قواى آلمان خاتمه يافته و محاربات صحرائى و ميدانى با هولناكترين طرزى جريان دارد . در محاربات پائيز گذشته كه جنگ در تمام خطوط عموميت يافت طرفين هجده كرور قشون به كار انداخته بودند ، زيرا طول تمام ميدان قريب هفتاد و چهار هزار متر است و براى جنگهاى تعرضى هريك مطر سه نفر سرباز لازم دارد و به اين قياس هريك چهار كرور و نيم در خط آتش و همين مقدار نيز در فاصلهء كمى از خط جنگ به عنوان ذخيره نگاه مىدارند كه دوازده ساعت به دوازده ساعت آنها را عوض نموده و استراحت مىدهند و به اين حساب تصور مىرفت كه هولناكترين و موحشترين محاربات فرونت غرب هجده كرور از فريقين متحاربين پيوسته در خطوط آتش مشغول مبارزات و كشمكش بوده باشند . ليكن كثرت عده و عظمت تداركات به يك اندازهء بهتآورى بالغ گشته زيرا كليهء عساكر و ماشينهاى قتال و جنگى كه تاحال آلمان در فرونت چندين صد فرسنگى روسيه داشته به اين ميدان انتقال داده و از طرفى هم انگليس و فرانسه آخرين نفرات و قوايى را كه دسترس داشته و بدانجا منتقل ساخته و مطابق اطلاعات واصله فعلا قريب پانزده مليان يا سى كرور قشون در اين ميدان مشغول مبارزات حياتى مماتى شدهاند . اين عدهء حيرتانگيز با يك مقدار بهتآورترى از اقسام ادوات حرب انواع وسايل اعدامكننده كه آخرين سرحد هوش و قواى مخترعهء انسانى
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى ) — صفحة 5208
مساهمون: قهرمان ميرزا عين السلطنه
ص٥٢٠٨