سبب معلوم است . بعضى از افراد غيرمسؤول كه هر مطلع به جريان حوادث هويت آنان را به خوبى مىشناسند به نام ملت و از اتكا به جمعيت همواره آزادى رؤساى دولت را در انتخاب وزرا سلب [ كرده ] و ساعى هستند نظريات خصوصى ، شايد هم وجود خود را خواهى نخواهى به دولت تحميل نمايند . در عين آنكه غير مسؤول هستند و اين حقيقت را نيز اعتراف مىكنند باكمال تهور به مقامات رسمى دولت حكومت مىنمايند .
اتفاقا چنانچه تأملى در مخاطب خود براى قبول نظريات خويشتن مشاهده كنند فىالفور دستههاى معين يعنى افراد بيكارى را كه جز دوندگى پيشه و شغلى براى خود اختيار نكردهاند محرك در قيلوقال گشته و در همان حال به ولايات و نقاط دور از مركز شروع به تبليغات و القاآت نموده مشكلات را فزونتر و بهجاى مساعدت محظورات رئيس دولت را افزونتر مىسازند . اين افراد و دستهها ميل دارند رئيس يا هيئت دولت آلت بىارادهء آنان و تماشاچى حوادث واقع گشته ، جز شنيدن اوامر و اجراى مقاصد معلوم و معين اينان وظيفه نداشته باشند . همينها هستند كه تشكيل يك دولت يا هيئت مقتدرى را مضر براى پيشرفت آمال شخصى خود پنداشته در اين ده سال گاه به لباس روحانيت ، وقتى با قامت وكالت ، زمانى به نام حزب و جمعيت عرضاندام كرده و در موقعشناسى ماهر و هنگام فرصت اعضاى عامله را فالج و روزگار دولت را به اين درجه تيره و تار ساختهاند .
در اين ايام اخير هم بيشتر به واسطهء سستى و جبن مقامات عالىتر رسمى بر جسارت و فعاليت خود افزوده نمىخواهند و نمىگذارند اشخاص و رئيس الوزراهائى كه براى دردهاى مزمن ايران وجودشان نافع [ است ] و امراض را تشخيص دادهاند مختار در تصميمات و آزاد در اجراى نيات خود باشند . بلى در تحت تأثير فشار اين وضعيات و اقدامات همين عوامل غير مسؤول است كه عين الدوله احتراز از مداومت در كار و مشير الدوله هم گريزان از قبول مقام رياست وزرا و تشكيل هيئت دولت است . حق دارند .
جهت هم ندارد اسم بىمعنى بر خود گذارده آلت بىارادهء اين و آن شده مقدرات ايران را براى خاطر ديگران با دست خود در گرداب نيستى مغروق سازند .
نه مشير الدوله و نه عين الدوله بلكه هيچ آدم به معنى آدم و شخصى كه علاقه به حيات ملت خود داشته باشد براى ميل اين و آن خود را آلت و وسيلهء ممات ايران قرار نخواهد داد و با اين وضع هرجومرج نمىتواند رياست عاليهء قوهء مجريه را عهدهدار شود . بلى تنها و فقط اعتراضى كه به اين رئيس الوزراى مستعفى و نامزد جديد داده شود اين است كه هياكل آشوبطلب را اهميت داده ميل ندارند بدون رضايتخاطر آنان مبادرت به ايفاى وظائف مرجوعه نمايند . در حالتى كه يك تصميم و دنبالهء آن اجرا ، كل
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى ) — صفحة 5012
مساهمون: قهرمان ميرزا عين السلطنه
ص٥٠١٢