ثبات ما با حقوق ملل ديگر توافق دارد ، خاصه در خصوص بلژيك . چنانچه شانسلر امپراطورى چند هفته قبل اعلان داشت دولت آلمان خيال ضميمه ساختن آن را ندارد .
قصد او اين است با بلژيك مناسبات دوستانه همجوارى داشته باشد و مانع از اين گردد كه دشمنان آلمان آن مملكت را آلت اجراى نيات خصمانهء خويش قرار دهند . ورقهاى كه در يادداشت مزبور ملفوف است اياب و ذهاب را در آبهاى اطراف بريطانياى كبير و فرانسه و ايطاليا و بعضى نقاط بحريهء مديترانه غدغن مىكند . استثناهائى كه كردهاند از اين قرار است . جهازات امريكا مىتوانند به فالموت بروند ، جهازات مزبور بايد علائم و نشانهاى مخصوص داشته باشد . امريكا بايد ضمانت كند حامل قاچاق نباشد .
ويلسن ولانسينك وزير خارجه يك ساعت مشورت كردند ، سپس معلوم شد دولت امريكا درصدد اقدامات معينى است . وضعيات خيلى وخيم و شديد است . بعضى اقدامات به عمل آمده لكن كيفيت آن معلوم نيست .
شانسلر امپراطورى در رايشتاخ چنين گفت : شرايط صلح دشمن را فقط يك ملتى قبول مىكند كه به كلى شكست خورده باشد و هزيمت يافته باشد . ما را دعوت كردهاند كه تا آخر جنگ كنيم . ما دعوت را اجابت نموده همهچيز را فدا مىكنيم . آلمان فاتح خواهد بود .
جنگ تحت البحرى به مرحلهء شديد خود داخل شده . شانسلر اعتراف كرد كه در ماه مارس گذشته با جنگ نامحدود تحت البحرى مخالف بود . آن زمان موقع نرسيده بود ، ليكن امروز موقع آن است . اميد فتح و موفقيت بدين اقدام داريم . من با فرماندهء كل موافقت دارم كه محاربات تحت البحرى ما را به فتح نزديك مىكند . ( اميرال پير هفتاد ساله ون تريپتيز ، وزير بحريهء سى ساله آلمان كه بحريهء ناچيز آن دولت به همت اين مرد به اين ترقى نايل شد اصرار به عمليات نامحدود تحت البحرى داشت . چون شانسلر و ديگران با او مخالفت كردند از مقام خود استعفا داد . امروز همه با خيالات آن پيرمرد همراه شدهاند . )
در مادريد اضطراب و هيجان كه از يادداشت حادث شده خيلى شديد است . وزراء و زمامداران نظامى و بحرى پيوسته مشغول مشورت هستند . جهازات هلند غدغن شد از بنادر حركت نكنند . غرّهء فوريه بندر نيويورك بسته شد . 3 فوريه بندر نيويورك باز شد .
نيويورك وارلد مىنويسد يادداشت آلمان در حكم اعلان جنگ است با اتازونى و مىگويد ويلسن بايد مواد التيماتوم خود را طورى سريعانه اجرا كند كه دربار برلن نتواند معاذيرى اقامه كند كه مقصود اتازونى را نفهميده است . از اين به بعد اتازونى بايد براى حفظ جان و مال امريكائيها در درياها اقدامات لازمه به عمل آورد . اگر اين مسئله مستلزم
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى ) — صفحة 4729
مساهمون: قهرمان ميرزا عين السلطنه
ص٤٧٢٩