سيد ضياء طباطبائى
مدير « رعد » ، سيد ضياء الدين طباطبائى فرزند گرامى آقاى آقا سيد على يزدى كه تاريخ زندگانى او از استبداد و مشروطه در همه ايران مثل قوانين جارى مملكت ثبت و ضبط و حفظ است ملاقاتى از شاهزاده صارم الدوله پسر ظل السلطان وزير خارجهء اسبق ( اكبر ميرزاى خودمان ) به قول شاهزاده مؤيد السلطنه سابق مؤيد الدولهء حاليه حاكم قم « مادركش پدركش » كه جزو فراريان قزوين و با حضرت اشرف سپهسالار اعظم به فرونت جنگ و ديدار يار گرامى جنرال باراتف رفته بودند ، نموده . از قول ايشان ذكر مىكنند در قريهء آوج باراتف و اتاماژر او را ملاقات كرده با اتاماژر ايشان سنگرها و مواقع جنگ را بازديد نموديم ( اينها رفته بودند تا اگر خبط و خطائى در نقشهء اتاماژر آنجا شده و يا سنگرها و خندقها نواقصى دارد اصلاح نموده و دستور العملهاى مكفى به اتاماژر بدهند . . . ) « 1 »
وضع قواى خارجى در ايران
از سلطان بلاغ تا مانيان قشون روس است . در كبودراهنگ هفت فرسنگى شهر پيش قراول روسها ( كبودراهنگ يك فرسنگى كوريجان ملك و خانهء امير نظام است . ده بزرگى است قريب هزار خانوار مىشود ) ، عساكر روس چهارده هزار است . اطلاعات جنرال از اردوى عثمانى اين بود . بيست و هفت با طاليون هشتصد نفرى از خانقين حركت به سمت ايران نموده به استثناى آنچه مقتول و مجروح و مستحفظين در راهها گذاشته شده .
تتمه در شهر همدان و اطراف آن هستند . مقدمة الجيش آنها در قريهء آق بلاق است . سه آيروپلن همراه داشتند ، يكى معيوب و دو سالم مانده است . يك باطرى توپخانهء هوتزر دارند . شصت و چهار عرابهء آن سنگين و نه عرابه سريع الاطلاق كه صاحبمنصب اين باطرى آلمانى است . تتمه و توپخانهء آنها در تحت فرماندهى عثمانيهاست . آلمان و اطريش حتى قواى چريك يا ژاندارم ايرانى يا كرد و عرب در جزو آنها نيست . رئيس و فرمانده اين اردو در همدان جنرال على احسان بيك است . عقيده جنرال براتف اين بود كه ديگر عثمانيها نمىتوانند جلوتر بيايند . انتهى . ( پايان مقالهء روزنامه )
نيز اعلانى ديدم كه انتظام الممالك رئيس نظميهء همدان از قول حضرت آقاى على احسان بيك كماندان كل [ نقل ] مىكند كه اموال ، اسلحه و اشياء هرچه از هر قبيل از قشون روس يا اتباع روس و انگليس نزد مردم باشد آورده تحويل بدهند و الّا پس از تفتيش آن
هامش
( 1 ) - نقطهچين در اصل است .