هم حكم جهازات جنگى را دارد اهالى امريكا سوار نشوند ، بار ندهند . جمعى از اهل خود امريكا هم همين مطلب را مىگويند . اما ويلسن مخالف با اين گفته است و جدّ دارد بايد سوار شوند . تحت البحرى هم بدون خبر غرق ننمايند . عمليات تحت البحريهاى آلمان كه فى الجمله آرامش گرفته بود مجددا شروع به عمليات جدىترى نمودهاند .
بحريهء انگلستان زحمات زيادى را بايد متحمل شود . از يكطرف راههاى سواحل خصم را بايد مسدود بدارد و از طرفى راههاى اقيانوسها را براى متفقين خود باز و امن نمايد و آذوقه برساند . حملهء تحت البحريها هم كه جاى خود دارد . سفاين آلمانى را در پرتقال ضبط نمودهاند . آلمان التيماتوم چهل و هشت ساعته داده ( مگر در آسمان با او جنگ كند از خشكى و دريا كه راه ندارد ) . عثمانيها كه تاكنون هشتصد هزار ارامنه بىگناه را كشتهاند . باز به سالونيك از فرانسه قشون و مقادير زياد مهمات حمل مىشود . تخمين زدهاند كه روزى سى هزار نفر در ميدانهاى جنگ كشته مىشود . مطابق احصائيههاى دقيق هريك از دول متخاصمه ده برابر صد سال قبل قشون حاضر نمودهاند و هريك نفر سرباز صد مقابل مخارج پيدا كرده [ اند ] . در اين صورت مصارف جنگى با قرن گذشته هزار برابر افزوده شد . در حالىكه ثروتها و تمكن عمومى به آن اندازه زياد نشده است .
عساكر كنونى دول درست چهار مقابل عساكرى هستند كه در اول جنگ تجهيز شده .
مقدار گلوله و آلات ناريه ده مقابل مقدارى است كه اوايل به كار مىرفت . قيمت آذوقه دو مقابل و قيمت ملبوس سه مقابل شده است . خرج هولناك ديگر وسعت فرونتهاى جنگ است . مخارج و كرايهء حملونقل به نسبت هندسى زياد مىشود ، چنانچه در يك فرسنگى و مركز معينى مصارف حرب سه واحد باشد در سه فرسنگى به نسبت هندسى سه ضرب در سه نه واحد مىشود ، در چهار فرسنگى دوازده واحد و قس عليهذا بالا مىرود .
اعليحضرت امپراطور روس يك روز به مجلس دوما تشريف بردهاند به اين واسطه خيلى اهالى آن مملكت شاد شدند . امپراطور بدوا براى شهداى جنگ فاتحه عمومى مىخوانند . سپس نطق مىفرمايند از شجاعت قشون و فتح ارزروم و خدماتى كه مبعوثين بايد بنمايند . رئيس دوما در جواب دعا و ثناى زياد به امپراطور مىكند و امپراطور كبيرش مىنامد . بعد اعليحضرت مىروند و رئيس دوما در چند مطلب نطق مىكند . قشون جديد انگليس را چهار مليون تخمين نمودهاند . اخيرا مردان متأهل كه داراى سن 19 و 26 هستند احضار شدهاند . روسها در ارمنستان موفقيت كامل حاصل نمودهاند . شهر بطليس و موش و اخلاط را تصرف نمودهاند . عدم راهآهن و بعد مسافت براى عثمانى اشكال بزرگى شده و نمىتواند امداد بفرستد . جديدا از بحر اسود و طرابوزان هم روسها
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى ) — صفحة 4523
مساهمون: قهرمان ميرزا عين السلطنه
ص٤٥٢٣