دارد . فرانسهها خوب مقاومت نمودهاند . توپخانهء آنها برابرى مىكند و دستور آنها اين است از دادن اراضى و خندق در مقابل تلفات بىنهايت مضايقه ننمايند . از اين جهت تلفات آلمانها خيلى زياد است . روزى هفتصد هزار خمپاره انداخته مىشود در يك ميدان دو فرسنگى . معلوم است كشتار چقدر است . از اول جنگ چنين رستاخيزى كسى نديده . براى مزيد اطلاع دو فقره آرتيكل « رعد » را در خاتمه خواهم نوشت . فرمانده قشون فرانسه جنرال پتان است كه در به دو جنگ كلنل بوده قشونش او را پرستش مىكنند .
از اثر خمپارهها و گلولهها طورى اراضى پست و بلند و از هم شكافته و سوراخ سوراخ شده كه حملهء پياده نظام و سواره نظام غير مقدور است . براى تصرف يك قريه ( دومنت ) شور و آشوبى است كه هيچ كس به خاطر ندارد . خدا مىداند چقدر آدم براى ضبط آن كشته شده . تمام توپهاى بزرگ كه به صرب برده بودند به آنجا آوردهاند . در يك حمله پياده نظام مىنويسد توپهاى مسلسل فرانسه مثل علف آنها را درو كرد . تمام قشون صربى كرفو رفت . اخيرا اسعد پاشا و قشون ايطاليا درازو را تخليه [ كردند ] و به كرفو رفتند . قريب صد نفر از مبعوثان صربى در كرفو مجتمع [ اند ] و عما قريب مجلس اسكو پيچنيا تشكيل مىيابد .
يكى از نظاميان بلند مرتبهء آلمان گفته است قوه مجريهء انگلستان عامل قطعى اين جنگ است . ما ممكن بود پاريس را بگيريم اما سقوط آنجا انگلستان را به صلح راضى نمىكرد . ما ممكن بود پطروگراد را تسخير كنيم باز انگليس اعتنائى نمىكرد . ما ممكن بود قشون ايطاليا را به دريا بريزيم ولى اين مسئله براى انگلستان چه تفاوت مىكرد .
هرقدر ما خاك بگيريم عده قشون ما در خطوط جنگى كمتر مىشود و اشكال رسانيدن آذوقه زيادتر . در ارزروم سيزده هزار اسير و سيصد و بيست و سه توپ و مقدار زيادى ذخاير غنيمت روسها شده . در فرونت شرق جنرال كوره پاتكين فرماندهء قسمت شمالى شده . اين جنرال را ما در طهران و جنگ ژاپن خوب مىشناسيم . پس از جنگ ژاپن طرف بىميلى امپراطور واقع شد . اين اول خدمتى است كه به او رجوع شد . قيصر در وردن حضور دارد . توپهاى دورزن اردوى « كرون پرنس » « 1 » پنج فرسنگ مىزند . بيست خروار اسناد جاسوسى در قونسلگرى اطريش و آلمان در سالونيك به چنگ متفقين افتاد .
شصت و سه صندوق اسناد وزارت خارجه صرب [ كه ] در يكى از صومعهها مخفى بود به دست اطريش افتاد . گفتگوى زيادى ما بين امريكا و اهالى آنجا و امريكا و آلمان واقع است و دولت انگليس غالب كشتيهاى تجارتى را مسلح كرده و آلمان مىگويد اين كشتيها
هامش
( 1 ) - كرون پرنس - وليعهد .