معز السلطان يا يمين الملك
يمين الملك همان ميرزا على خان معز السلطان معاون و مترجم مسيو نوز بلژيكى كه ملت او را مىخواست به دار بياويزد از ترس لقب را تغيير داد . مدتها بغداد و مكه و جاهاى ديگر بود به تصويب فرمانفرما وزير ماليه شده است . چون معز السلطان مكنت و پول خيلى خيلى زيادى از نوز تحصيل كرد مردود ملت هم بود گمان مىكنم پول خوبى فرمانفرما از او گرفته باشد . من اگر مجال كردم شرححال اين يمين الملك را خواهم نوشت . آقاى مستوفى الممالك جاجرود به شكار رفتهاند . افسوس طهران نيستم اين اخبارات را روز به روز بنويسم .
اروپا و اخبار جنگ
جنگ همهجا در كار است و هيچيك از دول جنگجو خسته و مانده نشده اثرى از مذاكرهء صلح در ميان نيست . مخارج جنگ براى هر دولت يك بر صد بالا رفته و بيم يك ورشكستگى كلى پس از جنگ مىرود كه اروپا دچار فقر و فاقهء شديد تحمل ناپذيرى بشود . فرانسه قرضه به عنوان قرضهء فتح نمود ، بيست مليارد فرانك 9200 كرور تومان پول ايران . مخارج اوايل جنگ از روزى يك مليارد فرانك كمتر بود ، حاليه از دو مليارد تجاوز نموده است . آلمان قرضهء چهارمى كرد 6180 كرور تومان ، مخارج روزى سه مليارد فرانك . انگليس در اوايل روزى ده مليان ليره مخارج داشت . اينك روزى شش مليان ليره 75 كرور تومان است . اولين قرض داخلهء روس 2500 مليون روبل ، مخارج روزى 28 كرور تومان ايران . آنچه هم از ممالك و بلاد و كارخانجات و غيره خراب شده مرمت آن خيلى زيادتر پول لازم دارد . از اينرو ساير ممالك را بايد قياس نمود .
مهاجرين و بىخانمانهاى صرب به حال رقتانگيزى هستند و تمام خط راه لاشهء اسب ، الاغ ، قاطر و آدم كه از گرسنگى و سرما تلف شده افتاده است . پنجاه هزار صربى و آلمانى و اسراى اطريشى از اين لاشهها تغذيه نموده بهسمت نستاستر و سالونيك مىروند . آنچه هم وارد اين دو محل مىشوند نيمهجان [ اند ] و اغلب تلف مىشوند .
خندقها در فرونت غرب شهرهاى زيرزمينى شده [ اند ] كه در افسانه و نقلهاى ما مىگويند . راهروهاى تنگ مبدل به خيابانهاى فراخ مسقف شده كه اتومبيل و عرابهها در آنها حركت مىكنند . ديوارهاى اين خيابانها را صاحبان صنايع كه جزو نظام هستند اغلب حجارى و نقارى و نقاشى نمودهاند . قشون طرفين هم كمكم به اين مساكن عادت نموده [ اند ] ديگر دلتنگى ندارند و اغلب در چمنهاى پشت اين شهرها مشغول بازى