خمسه به زنجان مأمور شد . پس از رسيدن اين گزارش به رضا خان وى دستور داد حاكم خمسه ، احمد خان سلطان و حيدر خان زند را از زنجان بيرون كند . 6
* ديدار مقامات ايرانى با سفير روسيه
به نوشته برخى منابع مستوفى الممالك رياست وزراء و ذكاء الملك وزير امور خارجه امروز به سفارت روسيه شوروى رفتند و با شومياتسكى وزير مختار روسيه ديدار كردند . در اين ديدار آنچه مطرح شد حق گمركى بود . روسيه براى فشار به ايران تعرفه گمركى خود را از آسيايى به اروپايى تغيير داده بود و از اين طريق حقوق گمركى بسيار افزايش يافته بود و بازرگانان ايرانى توان صدور كالا نداشتند . گفته مىشود در اين مذاكرات مسئله تعرفه اروپايى حل شد ، بدين ترتيب كه كالاهايى كه از 15 نوامبر تا اول « مارس در گمركخانهها بود ، حقوق گمركى آن مطابق تعرفه آسيايى سابق گرفته شود ، از اول مارس تا سه ماه كه مطابق ده جوزا ( خرداد 1302 ) مىشود تعرفه قبل از جنگ بين المللى برقرار گردد . و در ظرف مدت سه ماه متخصصين تجارتى شوروى به طهران بيايند و تعرفه گمركى جديد بين دولتين وضع كنند . ولى موضوع ترانزيت واردات باز هم به وعده آينده موكول شد . » 7
[ تصوير ] ذكاء الملك ( محمد على فروغى )
* تقاضاى روحانيان مشهد از وزير جنگ
در تلگرامى كه تعدادى از روحانيان مشهد امروز به رضا خان وزير جنگ فرستادند ، نوشتند كه امريكاييها زمينهايى را در مشهد مقدس خريدهاند و درصدد هستند تأسيساتى كه موجب تقويت كفر و تضعيف اسلام است در آن ايجاد كنند . اين اقدام باعث هيجان عمومى در اين منطقه خواهد شد . « مستدعى است از پيشرفت اين مقصود فتنهخيز جلوگيرى فرماييد كه باعث دعاگويى داعيان و عموم مسلمانان است . » 8
هامش
( 1 ) . روزنامه اتحاد ، شم 289 ، ص 1 .
( 2 ) . اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، پ 11 ، ص 12 .
( 3 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 15 - 29 - 16 - 1301 .
( 4 ) . اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، پ 1 ، ص 120 .
( 5 ) . همان ، س 1302 ، پ 2 ، ص 36 .
( 6 ) . همان ، پ 17 ، ص 34 تا 36 .
( 7 ) . منشور گرگانى ، رقابت شوروى و انگليس در . . . ، ص 219 ؛ مكى ، تاريخ بيست ساله ايران ، ج 2 ، ص 243 ؛ روزنامه ايران ، شم 1325 ، ص 1 ؛ همان ، شم 1326 ، ص 1 .
( 8 ) . اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، پ 10 ، ص 34 .