جمعه 14 دى 1301 / 5 ژانويه 1923 / 17 جمادى الاول 1341
* لزوم تعويض رئيس نظميه كرمان
پس از پاسخ رضا خان وزير جنگ به سردار معظم خراسانى ( تيمورتاش ) حاكم كرمان مبنى بر مراجعه به نظميه تهران و درخواست از آنان براى فرستادن شخص قابلى براى اين منصب در كرمان ( ر . ك : 13 دى ) حاكم كرمان امروز تلگرامى به وزير جنگ گفت كه كمتر كسى پيدا مىشود كه با ماهى هشتاد تومان از تهران به كرمان بيايد . ديگر آنكه اگر هم پيدا شود دو ماه طول مىكشد به اينجا برسد . « تبليغات روسها و نگرانى انگليسها مستلزم بودن نظميه در دست شخص زرنگى است كه متأسفانه فعلا مفقود است . استدعا مىكنم اجازه مرحمت فرماييد رئيس نظميه فعلى عوض شده موقتا يك نفر نظميه را اداره كند . » 1
* عدم مساعدت به مدارس ايرانى تا تصويب مجلس
وزارت معارف و اوقاف و صنايع مستظرفه در نامهاى كه امروز به وزارت امور خارجه فرستاد يادآور شد تا زمانى كه لايحه اين وزارتخانه در مجلس شوراى ملى به تصويب نرسد - كه تاكنون به واسطه تراكم كارى در مجلس طرح نشده است - امكان كمك به مدارس ايرانى خارج از كشور همانند مدرسه مظفرى عشقآباد ، مدارس بين النهرين و مدرسه اتحاد ايرانيان در بادكوبه ، وجود ندارد . 2
* درگيرى نظامى بين طرفداران شيخ محمود و قواى عثمانى
روزنامه ايران در شماره امروز خود و به نقل از منابع خصوصى نوشت كه درگيريهايى بين قواى ترك و طرفداران شيخ محمود در حدود سليمانيه به وقوع پيوسته و در اين جنگ پيروزى از آن قواى ترك بوده است . 3
* گزارشى از قرائتخانه فردوسى
قرائتخانه فردوسى توسط « هيأت ترقى پروران پارسى » تأسيس شده است . در مراسمى كه امروز در اين قرائتخانه برگزار شد ابتدا خدارحم بهمن 4 از مقاصد هيأت ترقىپروران پارسى گفت ؛ و اينكه چرا نام اين مكان را فردوسى گذاشتهاند .
پس از او اردشير جى 5 درباره فردوسى سخن راند و گفت كه روح فردوسى را با عمل به نصايح او مىشود شاد كرد . سخنرانى بعدى محمود رضا خان از شاگردان مدرسه سياسى بود . در اين جلسه ميرزاده عشقى شعر خواند و در پايان ميرزا صادق بروجردى براى حاضران سخنرانى كرد . اين مراسم ، مراسم افتتاحيه قرائتخانه فردوسى بود . مجسمه فردوسى و شاهنامه او نيز به عنوان زينت در مجلس گذاشته شده بود . 6 قرائتخانه فردوسى وابسته به گروهى از زرتشتيان بود .
هامش
( 1 ) . اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، پ 10 ، ص 95 .
( 2 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 2 - 2 - 32 - 1301 .
( 3 ) . روزنامه ايران ، شم 1292 ، ص 3 .
( 4 ) . خدارحم بهمن از جمله زردشتيان سرشناسى بود كه نامزد انتخابات براى ورود به پنجمين دوره مجلس شوراى ملى بود . او در اين دوره از انتخابات فقط 6 رأى از مجموع 209 برگ تعرفه را به خود اختصاص داد .
در اين دوره طبق دورههاى گذشته ارباب كيخسرو شاهرخ عهدهدار نمايندگى زرتشتيان شد . ( اسنادى از زرتشتيان معاصر ايران ، ص 192 ) .
( 5 ) . اردشير جى مشهور به اردشير ريپورتر ، فرزند ايدلجى ، در 31 مرداد 1244 / 22 اوت 1865 در بمبئى متولد شد . بخشى از تحصيلاتش را در اين شهر گذراند . سپس عازم انگلستان شد و در رشته علوم و حقوق سياسى ، همچنين تاريخ شرق و تاريخ باستان تحصيل نمود و ضمن آشنايى با فلسفه و زبانهاى عربى و فارسى در 27 سالگى به هندوستان بازگشت . او پس از بازگشت از انگلستان بهعنوان صاحبمنصب سياسى در دفتر نايب السلطنه هندوستان وارد خدمت شد و در 1893 بهعنوان مستشار سياسى سفارت انگلستان در ايران ، به دربار ايران معرفى گرديد .
سبب حضور وى در ايران رسيدگى به امور همكيشان زرتشتى خود و نيز گزارش اوضاع ايران به نايب السلطنه و حكومت هند بود . اردشير جى سومين نماينده انجمن اكابر پارسيان هند بود كه پس از درگذشت كيخسرو جى ( خان صاحب ) در 1272 ش به تهران آمد . او در ايران ازدواج كرد كه حاصل آن دو پسر به نامهاى جمشيد و شاپور بود . ( در 1973 م كاخ باكينگهام به دليل تأثيرگذارى شاپور در روابط ايران و