مجلس ، به اروپا رفت . مدتى بعد به ايران بازگشت . در دورههاى دوم و سوم به نمايندگى مجلس شوراى ملى انتخاب شد . وى كه به سبب انتشار روزنامه به ميرزا قاسم صوراسرافيل شهرت يافته بود ، از جمله افرادى بود كه در مهاجرت به قم شركت جست . در دوره چهارم نيز به نمايندگى مجلس راه يافت . صوراسرافيل از جمله مؤسسين حزب اجتماعيون تهران به شمار مىرفت . او در سالهاى 1301 و 1302 ش رئيس دفتر و معاون رئيس الوزراء شد . در آبان 1302 تا مرداد 1303 هم در كابينه سردار سپه كفيل وزارت داخله شد . در آبان 1306 كفيل و از آبان 1307 تا فروردين 1311 وزير پست و تلگراف بود . در 1312 ش به حكومت اصفهان رسيد و يك سال نيز حاكم رشت شد . از دىماه 1317 تا مرداد 1318 نيز شهردار تهران بود . او در 18 بهمن 1327 درگذشت . ( بامداد ، مهدى ، شرح حال رجال ايران در قرن 12 و 13 و 14 هجرى ، ج 5 ، تهران ، انتشارات زوار ، 1371 ش ، ص 178 ؛ علوى ، ابو الحسن ، رجال عصر مشروطيت ، ج اول ، به كوشش ايرج افشار ، تهران ، انتشارات اساطير ، 1363 ش ، ص 83 ) .
هامش
( 4 ) . حسن فلسفى معروف به شرف الملك حكيمزاده فرزند حاج على آقا مدرس زنوزى به سال 1251 ش ديده به جهان گشود . تحصيلاتش را در معارف اسلامى ادامه داد و در جوانى از مدرسين حوزه علميه تهران شد .
او از روحانيون مشروطهخواه بود و در نهضت مشروطيت از فعالان سياسى به شمار مىرفت . فلسفى در فتح تهران و سقوط سلطنت محمد على ميرزا سهمى داشت . بعد از استبداد صغير وارد عدليه شد و به شغل قضايى پرداخت . در جنگ جهانى اول به رياست عدليه يزد منصوب گرديد و در قضيه مهاجرت عدهاى از رجال مخالف روس و انگليس به كرمانشاه در جريان جنگ جهانى اول جزو مهاجرين بود . رياست شعبهء استيناف ، مستشارى ديوان عالى كشور ، رياست شعبه ديوان عالى تميز ، رياست شعبهء عرايض از ديگر سمتهاى قضايى او بود . وى به سال 1321 درگذشت . ( عاقلى ، شرح حال رجال سياسى و . . . ، ج 2 ، ص 1133 ؛ خاطرات يك نخستوزير ، صص 90 - 89 ) .
( 5 ) . سيد يحيى ندامانى ملقب به ناصر الاسلام گيلانى ( رشتى ) ، فرزند سيد حسن در 1253 ش در فومن زاده شد . او كه از طلاب علوم دينى به حساب مىآمد در جنبش مشروطه گيلان به طرفداران اين نهضت پيوست . او در دوره دوم مجلس شوراى ملى ( ذيقعده 1327 - محرم 1330 ) از فومن ، شفت و گسكر وكيل بود و اين وكالت را در دورههاى سوم و پنجم نيز عهدهدار بود . او از اعضاى حزب اعتدال به حساب مىآمد و مديريت روزنامه شورى كه حزب منتشر مىكرد برعهده داشت . وى در 1308 ش درگذشت . ( صدر هاشمى ، تاريخ جرايد و مجلات ايران ، ج 3 ، ص 86 ؛ سرتيپپور ، نامها و نامدارهاى گيلان ، صص 585 - 584 ) .
( 6 ) . روزنامه اتحاد ، شم 268 ، ص 2 .
( 7 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 47 - 11 - 47 - 1301 .
( 8 ) . روزنامه ايران ، شم 1271 ، صص 1 و 2 .
( 9 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 1 - 15 - 43 - 1301 . وزارت امور خارجه در كنار اين ابلاغيه كه در تاريخ 23 آبان به تصويب مجلس شوراى ملى رسيده بود ، اسامى 10 مستشار امريكايى را نيز آورده است : دكتر آ . ث . ميلسپو رئيس كل ماليه ، چارلز . ى . مك كاسكى رئيس ماليات غيرمستقيم ، دكتر ا .
ل . بگارت رئيس بانك ، ث . ث . ارلى رئيس ماليات مستقيم ، فرانك گر رئيس و مميز محاسبات ، كلنل د . و . مك كرماك مدير ايالتى ماليه ، ت . ث .
ميچل مدير ايالتى ماليه ، جون دناوى مدير احصائيه ، پيرسن معاون مخصص ، ژ . ه . فلاناگان محرر . ( همان ، 10 - 5 - 43 - 1301 ) برخى از اسامى و سمتهاى آنها در منابع ديگر با اين فهرست كه از روى اسناد وزارت امور خارجه تنظيم شده تفاوتهايى دارد . براى نمونه ر . ك : بهار ( ملك الشعرا ) ، تاريخ مختصر احزاب سياسى ايران ، ج 1 ، ص 264 .
( 10 ) . روزنامه ايران ، شم 1272 ، ص 2 .
( 11 ) . همان ، 1271 ، ص 2 .
( 12 ) . همانجا .
( 13 ) . همان ، ص 3 .
( 14 ) . روزنامه امروز ايران ، شم 23 ، ص 1 .
( 15 ) . اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، س 1301 ، سند شم 2 و 1 / 3723 .
( 16 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 17 - 9 - 47 - 1301 .
( 17 ) .FO E 1716 / 69 / 34 .