حقوقى اتباع بيگانه را ندارد و لازم است اين نوع تقاضاها از طرف وزارت امور خارجه رد شود . وزارت عدليه بدون آنكه راهحلى ارائه دهد اضافه كرد كه منتظر تخصيص بودجه هستيم تا ادارات عدليه در ولايات آذربايجان تأسيس شود . 5 در ابتداى امسال وزارت عدليه به دليل نبود بودجه ، بسيارى از ادارات خود را در شهرهاى كوچك منحل كرد .
* حمله به قوام السلطنه
روزنامه اتحاد در شماره امروز خود به صور مختلف به قوام السلطنه حمله برد . اين روزنامه با درج خبرى در صفحه اول مبنى بر اينكه روز شنبه به دستور قوام السلطنه روزنامه اتحاد را در پستخانه نگه داشتند و از توزيع آن در شهرستانها جلوگيرى كردند ، سرمقاله خود را با واژههاى تند و تعابيرى كه حكايت از منش ديكتاتورمآبانه قوام السلطنه مىكند نوشت و در بخش اخبار نيز خبر داد كه قوام السلطنه مبلغ 25 هزار تومان از بيت المال صرف جريانات اخير ( تشنجات پيش آمده پس از طرح لايحه موقتى هيأت منصفه در مجلس و تشكيل گردهمآيىها در دو مسجد جامع و سپهسالار تهران ) كرده « در صورتى كه حقوق آژان و معلم و عضو ضعيف وزارتخانهها مدتى است به تعويق افتاده است . » وى از نمايندگان مجلس خواست مطابق اصل 33 قانون اساسى هيأت تحقيق تشكيل و به اين موضوع رسيدگى كنند . 6
* ادامه تحصن در مجلس شوراى ملى
تحصن سالار جنگ در مجلس شوراى ملى همچنان ادامه دارد .
مطبوعات اشاره درستى به علت اين تحصن نكردند ؛ فقط مىنويسند كه « چون وسايل ترضيه بعضى مقامات را ندارد محكوم و بدبخت و بيچاره شده » به مجلس پناه آورده است .
همچنين مستعان الملك 7 نيز بستنشينى در مجلس را آغاز كرده است . گفته مىشود او در راه آزادى زحمات زيادى را به جان خريده و تحصن او « با آن سوابقى كه در راه آزادى دارد يك لكهاى است كه به دامان حكومت مشروطيت وارد مىشود . » 8
* اعلاميه اتحاديه تجار
اتحاديه تجار در حوادث ده روز گذشته تهران كه به تجمع روحانيان و گروههاى ديگرى از مردم در مسجد جامع و مسجد سپهسالار ؛ و نيز بسته شدن بازار و دستگيرى عدهاى انجاميد ، در برخى گزارشها و تحليلهاى منتشره در مطبوعات به فرصتطلبى و منفعتجويى متهم شد . اين اتحاديه با انتشار اعلاميهاى در چهار بند به امضاى « حاج عباسقلى آقاى تبريزى » اعلام كرد كه در حوادث اخير با كمال جديت فعال بوده ، و اين اقدامات نه فقط براى پيشگيرى از زيان ، بلكه « حفظ ديانت و خدمت به عالم اسلام و پيشرفت مقاصد شريعه و حفظ اساس مشروطيت و احترام به مقام مجلس مقدس شوراى ملى » بوده است . اين اتحاديه ضمن تأكيد بر اين موضوع كه اختلافى در ميان اعضاى اين هيأت نبوده ، يادآور شد كه مقام روحانيان را منزه دانسته « بلكه مؤسس مشروطيت و حامى حكومت ملى » مىدانند و « اوامر مطاعه رؤساى روحانى خود را لازم الاتباع مىدانند . » 9
* بمباران بندر خضره توسط انگليس
بنابر گزارش كارگزارى بندر لنگه يك كشتى جنگى انگليس امروز بندر خضره از بنادر تحت امر مسقط را بمباران كرد . بنا به اخبار خصوصى رسيده به اين كارگزارى آل سعد كه در اين بندر زندگى مىكردند ، تمايلى به پرداخت ماليات به انگليسها را نداشتند . انگليسها پس از گرفتن جواب سخت از آل سعد 122 توپ به اين بندر شليك كرده و آن را تخريب كردند . آنها قايقها و كشتىهاى اهالى اين بندر را نيز مصادره كردند . 10
[ تصوير ] نماى قديمى مسقط
* خروج سفير ارمنستان از تهران
به نوشته روزنامه تايمز سفير ارمنستان تهران را ترك كرد و بازگشت او نامعلوم است . دفتر كار او موقتا به سفارت روسيه پيوسته است . 11 سفارت ارمنستان به دستور مسكو و توسط شومياتسكى وزير مختار روسيه در تهران بسته شد و سورن آراكليان سفير ارمنستان تا زمان خروجش از ايران به سفارت روسيه منتقل شد . 12
هامش
( 1 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 17 - 2 - 41 - 1301 .
( 2 ) . روزنامه ايران ، شم 1246 ، ص 1 .
( 3 ) . همانجا .
( 4 ) . همان ، ص 2 .
( 5 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 1 - 13 - 34 - 1301 .
( 6 ) . روزنامه اتحاد ، شم 253 ، ص 2 .
( 7 ) . زين العابدين مستعان الملك پيشخدمت مظفر الدين شاه بود . وى در صدر مشروطيت در رديف مشروطهخواهان قرار گرفت و به دنبال به توپ بسته شدن مجلس و آغاز استبداد صغير كميتهاى به نام جهانگير بنياد نهاد . در اين كميته افرادى چون ميرزا محمود متفقه ، ميرزا محمد عليخان مغازه ، ميرزا عبد الحسين قندى و مقتدر نظام عضويت داشتند . اين كميته در جنگ بادامك كمكهاى زيادى به سپاه مليون كرد . مستعان الملك بعدها به واسطه كميتهء جهانگير نام خانوادگى خود و بستگانش را جهانگيرى برگزيد . كميته جهانگير ، تا حدى رهبرى مجامع ملى تهران را عهدهدار بود و بهطور مستقيم با زعماى مليون تبريز و گيلان مكاتبه داشت . زين العابدين مستعان الملك در 1328 ق امتياز روزنامه كثير الانتشار استقلال ايران را گرفت .
اولين شماره اين نشريه در 22 جمادى الاولى 1328 در چهار صفحه منتشر گرديد . استقلال ايران ارگان رسمى حزب اتفاق و ترقى و از جرايد معتدل و ميانهرو بود كه در دوره دوم مجلس شوراى ملى در روشن كردن افكار عمومى مؤثر بود . پس از انحلال مجلس و آغاز دوره فترت روزنامه استقلال ايران نيز همانند چند نشريه ديگر از جمله ايران نو و شوروى تعطيل شد .
آخرين شماره آن 234 به تاريخ شعبان 1329 بود . مستعان الملك عضويت حزب اتفاق و ترقى را داشت و بعدها به همراه عدهاى از جمله محمد عليخان مغازه به زنجان تبعيد گرديد . ( براون ، انقلاب ايران ، ص 343 ؛ صدر هاشمى ، تاريخ جرايد و مجلات ايران ، اصفهان ، ج 1 و 2 ، ص 161 ؛ ملكزاده ، تاريخ انقلاب مشروطيت ايران ، ج 5 ، ص 1018 ) .
( 8 ) . روزنامه اتحاد ، شم 253 ، ص 2 .
( 9 ) . همان ، ص 3 .
( 10 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 7 - 13 - 51 - 1301 .
( 11 ) . روزنامه تايمز ، به تاريخ 30 اكتبر 1922 ، ص 11 .
( 12 ) .FO E 14487 / 285 / 34 .