از فحواى جرايد مفهوم مىشود انگليسها اجراى نقشه سابق را در موضوع كردستان تعقيب مىنمايند ؛ يعنى خيلى ساعى هستند كه يك كردستان مستقلى تأسيس نمايند كه از بين النهرين و مملكت ترك هر دو مجزا و در تحت وصايت و حمايت آنها باشد و قسمت كردنشين ايران را كه سكنه آن در مذهب و عنصر با اكراد عثمانى يكى هستند ضميمه كردستان مستقل نمايند و به اين سياست مىخواهند دامنه استيلا و نفوذ استعمارى خود را تا حدود اروميه بسط و توسعه بدهند ولى خوشبختانه هنوز اين مقصود از قوه به فعل نيامده و فعلا وضعيات كردستان سخت شده . نفرت طبيعى عشاير اكراد از انگليس و تحريكات تركها زمينه يك خودسرى و اغتشاش دايمى در آن جهات تهيه نموده كه اگر انگليس بخواهد به قوه قاهره غايله آنجا را رفع و عشاير اكراد را كاملا مطلع و منقاد خود نمايد از براى او خيلى گران تمام مىشود ، زيرا كه كردستان مثل بين النهرين اراضى حاصلخيزى ندارد كه خسارت مال و رجال انگليس را تلافى و جبران نمايد . يك مملكتى است كوهستانى و كمحاصل و مردمان سلحشورى دارد كه استعمار آن براى انگليس صرفه ندارد ؛ چنانچه عثمانيها هم از آن مملكت استفاده مادى نمىكردند . اما داشتن كردستان براى حفظ عراق عرب مفيد است و انگليسها مىخواهند آن مملكت را در تحت استيلاى خود درآورند كه بين النهرين را از خطر همسايگى و مجاورت تركها دور نمايند . حالا خوب است اولياى دولت ايران از اغتشاش كردستان استفاده نموده ، موقع خود را در قطعات كردنشين ايران محكم و سرحدات آذربايجان را حفظ نمايند كه سياست خارجه هر روز يك اسمعيل آقايى در آن سرحدات براى ايران ايجاد ننمايند . چون لازم بود عرض شد . چاكر - محمد حسن بديع . »
هامش
( 5 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 12 - 27 - 16 - 1301 .
( 6 ) . همان ، 5 - 2 - 36 - 1301 .
( 7 ) . اسنادى از امتياز نفت شمال . . . ، صص 186 و 187 .
( 8 ) . همان ، صص 185 و 186 .
( 9 ) . همان ، ص 184 .
( 10 ) . نامههاى تهران . . . ، صص 106 و 107 .
( 11 ) . روزنامه ايران ، شم 1210 ، ص 2 .
( 12 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 33 - 10 - 40 - 1301 .