پول در اين وزارتخانه ، به مالباختگان غرامت پرداخت نمىشد .
وزارت پست و تلگراف در نامهاى كه به وزارت ماليه نوشت تقاضا كرد هرچه زودتر در تأديه وجه مزبور اقدام كند . 5
* مشكلات فراوان گمرك باجگيران در ارتباط با عشقآباد
در نامهاى كه امروز از گمرك باجگيران به رياست ماليه ايالتى فرستاده شد از مشكلاتى كه در ارسال نامه و پول و . . . به عشقآباد وجود دارد خبر داده شد . عطاء اللّه رئيس گمرك باجگيران نوشت كه مسافران ايرانى در نخستين ايستگاه بازرسى حكومت محلى به سختى تفتيش مىشوند و اگر نامه مشكوكى پيدا كنند شخص را دستگير و تحت الحفظ به عشقآباد مىفرستند و چند ماه زندانى مىكنند . وى افزود نامهها باز ، سانسور و سپس به مقصد مىرسد .
او از اين شنيده هم گفت كه شخصى كه 200 تومان بهطور قاچاق براى اقتدار الملك كنسول ايران در عشقآباد مىبرد سه ماه حبس و 20 ميليون منات جريمه شده است . عطاء الدوله خواستار رسيدگى به اين موضوع از طريق مسئولان بالاتر شد ، چرا كه اين كار روسها خلاف معاهدات بين المللى است . او يادآور شد كه مراسلات به ناچار از راه قاچاق به عشقآباد فرستاده مىشود .
« تعجب مىكنم از اينكه روسها راجع به مراسلات قنسولگرى با اين قسم سختگيرى مىنمايند ، در صورتى كه براى مراسلات سياسى آنها ما بايد همه نوع تمهيداتى به عمل بياوريم و اين بر خلاف قرارداد مودت مىباشد كه ما بين دولتين روس و ايران منعقد گرديده است . » 6
* تصميم احمد شاه براى سفر به اسپانيا
احمد شاه كه در اروپا به سر مىبرد امروز به قوام السلطنه اطلاع داد كه با پادشاه اسپانيا ملاقات كرده ، « و چون شخصا مرا به اسپانى دعوت كردهاند پذيرفتم و اول اكتبر چند روزه به اسپانى مىروم و ان شاء اللّه در اواسط اكتبر به طرف ايران عزيمت خواهم كرد . » 7
[ تصوير ] احمد شاه
* نتيجه تحقيقات درباره ميزان دارايى ظل السلطان در بانك سوئيس
رحمت اللّه علايى نمايندهء ويژه رضا خان كه براى پايان دادن به ماجراى معتمد الدوله و پولهاى ظل السلطان در بانكهاى سوئيس به اصفهان رفته بود ، امروز نتيجه بررسيهاى خود را گزارش داد . گزارش وى مجمل و نامفهوم بود ؛ و از وى خواسته شد مفصلا گزارش دهد . علايى از سه ميليون و سيصد هزار فرانك دارايى ظل السلطان سخن گفته بود . 8
* تحليلهاى مربوط به كردستان در عثمانى
سفارت ايران در اسلامبول نتيجه ديدگاهها و تحليلهاى مطرح شده در آن منطقه را درباره كردستان به وزارت امور خارجه ايران منعكس كرد . سفارتخانه نوشت كه يك ديدگاه اين است كه هر دو كردستان ( كردستان عراق و تركيه ) بايد از نوعى استقلال برخوردار باشد و تحت اوامر عثمانى كه « حافظ اسلاميت بوده » قرار گيرد چرا كه « در جلو روسيه مثل افغانستان سابق حائلى شود . » ديدگاه ديگر آن است كه اگر قرار باشد استقلالى براى كردستان پديد آيد از آنجا كه پس از جنگ عثمانى تجزيه شده « بهتر است ايران را تكيهگاه » خود كند .
سفارت افزود كه روشن است اين دو شق هرگز مورد تأييد و تصديق « خارجه نبوده و نيست ، بلكه خارجه ( البته مسبوق هستند كه خارجه كيست [ انگليس ] ) به مناسبت موقعيت جغرافيايى كردستان و معادن نفت و غيره ، استقلال كلى آنجا را على الظاهر تصديق و در باطن مقصود اين خواهد بود كه زمان اختيار حقيقى آنجا در دست خودشان [ انگليس ] باشد . » 9
هامش
( 1 ) . اسناد مؤسسه تاريخ معاصر ايران ، سند شم م 15 - 1187 - 1 .
( 2 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 6 - 16 - 1 / 15 - 1301 .
( 3 ) . اسنادى از امتياز نفت شمال . . . ، صص 179 - 178 .
( 4 ) . اسنادى از مدارس ايرانى در . . . ، ص 174 .
( 5 ) . روزنامه ايران ، شم 1209 ، ص 2 .
( 6 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 48 و 47 - 12 - 1 / 15 - 1301 .
( 7 ) . بهار ( ملك الشعرا ) ، تاريخ مختصر احزاب سياسى ايران ، ج 1 ، ص 286 .
( 8 ) . اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، پ 1 ، صص 94 و 95 .
( 9 ) . همان ، س 1302 ، پ 2 ، ص 44 .