وحيد الملك به مدت پنج سال در اروپا اقامت كرد و مقارن اين ايام با اينكه وى در ايران نبود به نمايندگى دوره چهارم مجلس شوراى ملى انتخاب گشت . وى پس از بازگشت ، چندى در دار الفنون به تدريس پرداخت و پس از مدتى به رياست مدرسه علوم سياسى برگزيده شد و در كابينه سپهدار اعظم ، فتح اللّه خان سردار منصور ، وزير معارف و اوقات و صنايع مستظرفه شد و در كابينه قوام السلطنه كه پس از سقوط كابينه مشير الدوله در نيمه اول 1301 ش تشكيل گرديد وزير پست و تلگراف بود . وحيد الملك شيبانى يك بار نيز به سفيرى ايران در ايتاليا تعيين گرديد اما به جهات شخصى از اين مأموريت صرفنظر كرد و در دانشسراى عالى به تدريس تاريخ پرداخت . او تا آخر عمر همچنان به تدريس در دانشگاه تهران اشتغال داشت و سرانجام در روز جمعه 11 بهمن 1342 / 15 رمضان 1383 در نود سالگى درگذشت . ( يغمايى ، وزيران علوم و معارف و فرهنگ ايران ، صص 195 - 189 ؛ مرسلوند ، زندگىنامه رجال و مشاهير ايران ، ج 4 ، صص 144 - 143 ) .
هامش
( 4 ) . روزنامه ايران ، شم 1204 ، ص 3 .
( 5 ) . همان ، ص 1 .
( 6 ) . نجفقلى خان آلارلو رئيس طايفه آلارلو از طوايف شاهسونهاى اردبيل ؛ در فاصله سالهاى 1278 و 1279 ش ، پس از آنكه ميان طوايف بيگزاده انشعاب پيش آمد او و عموزادهاش به نام غلام خان طايفه آلارلو را بين خود تقسيم كردند . وى به عنوان رئيس بخشى از طايفه آلارلو در حوادث گوناگون ناحيه مغان دخالت داشت ؛ در اوايل 1299 ش به يارى عظمت خانم ( خواهر امير عشاير شترانلوى خلخال ) رفت و با قواى پرشمار بلشويك در آستارا و اردبيل جنگيد . همچنين در تابستان همين سال به عضويت يك ائتلاف ضد بلشويكى درآمد كه بسيارى از رؤساى طوايف مغان آن را تشكيل داده بودند . نجفقلى خان ، هنگامى كه عدهاى از قواى روس در سالهاى آغازين سلطنت احمد شاه به جانب آلارلو حملهور شدند ، سخت با آنان جنگيد و روسيان را تارومار كرد و آنها را شكست داد و از طريق دمان به كشورشان عقب راند . ( تاپر ، تاريخ سياسى اجتماعى شاهسونهاى مغان ، صص 277 ، 313 و 345 ) .
( 7 ) . روزنامه ايران ، شم 1204 ، ص 3 .
( 8 ) . همان ، شم 1205 ، ص 3 .
( 9 ) . اسناد روحانيت و مجلس ، ج 2 ، ص 167 .
( 10 ) . ميرزا عبد الرسول خان اقتدار الملك به سال 1300 ق در رشت متولد شد . او در سال 1323 ق به خدمت وزارت خارجه درآمد . و در 21 جمادى الثانى همان سال نيابت سومى سفارت بروكسل را عهدهدار شد . وى در سوم ذىحجه 1323 داراى نشان شير و خورشيد و در همان سال نشان درجه پنجم لئوپلد بلژيك را گرفت . اقتدار الملك در 11 رمضان 1324 نايب دوم سفارت بروكسل شد . ساير مشاغل و مدارج وى عبارتند از : ويس قونسولگرى گنجه 24 جمادى الثانى 1325 ، نشان طلاى علمى از درجه اول 12 شوال 1325 ، معاونت اول اداره انگليس 26 محرم 1329 ، منتظر خدمت 29 ربيع الثانى 1329 ، كارگزارى انزلى 23 ربيع الثانى 1331 ، منتظر خدمت غرهء ربيع الاول 1332 ، رياست كل دفتر محاكمات وزارت خارجه 7 جمادى الاول 1332 . ( سليمانى ، القاب رجال ( دوره قاجاريه ) ، ص 38 ؛ ممتحن الدوله ، رجال وزارت خارجه در عصر . . . ، ص 180 ) .
( 11 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 18 - 9 - 1 / 15 - 1301 .
( 12 ) . روزنامه اتحاد ، شم 227 ، ص 2 .
( 13 ) . نامههاى تهران . . . ، صص 120 تا 122 .
( 14 ) . روزنامه اتحاد ، شم 227 ، ص 2 .
( 15 ) . همان ، شم 228 ، ص 2 .
( 16 ) . روزنامه اتحاد ، شم 230 ، ص 4 .