دولت روسيه انجام داد . از آن جمله تغيير برخى از استانداران و مهمتر از همه اعزام نيروى نظامى به حوزه استحفاظى انگلستان در خوزستان بود كه با واكنش شديد عوامل انگليس روبهرو شد . شايد به دليل اتخاذ همين سياستها بود كه توافقاتى براى خريد تجهيزات نظامى از دولت شوروى حاصل شد و اين مأموريت در نتيجه همان توافقات صورت گرفت .
هامش
( 2 ) . همان ، پ 5 ، ص 74 . از نوع رفتار نمايندگان وزير جنگ چنين برمىآيد كه با هدف اتحاد بين قوام الملك و سردار عشاير مىخواستند بختياريها را منزوى كرده ، از جهت سياسى بين آنها و متنفذان فارس ( قوام الملك و سردار عشاير ) فاصله بيندازند . در همين گزارش سرهنگ ساعد الدوله اضافه مىكند كه « در ورود بنده نزد سردار عشاير يك نفر از طرف بختياريها آمده بود به جهت مذاكره اتحاد بين سردار و بختياريها ، عجالتا آن نماينده را به اسم اينكه بايد بروم به آباده و وقت ندارم روانه » كردم .
( 3 ) . اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، پ 17 ، ص 1 .
( 4 ) . زائر خضر خان تنگستانى ملقب به امير اسلام و مشهور به زائر خضر خان اهرمى از رؤساى محلى تنگستان بود كه با وجود لكنت زبان ، مردى شجاع و نترس و وطندوست بود . او به همراه شيخ حسين خان چاهكوتاهى كه او نيز از رؤساى محلى و به سالار اسلام ملقب بود ، در 1333 ق هنگامى كه جنگ جهانى اول به تازگى شعله گرفته بود ، به جنگ انگليسها رفتند . در اين زمان قواى نظامى انگليسى بوشهر را به تصرف خود درآورده ، كه زائر خضر خان و شيخ حسين خان به رئيس على دلوارى ( تنگستانى ) پيوسته ، در دلوار ، 6 فرسنگى بوشهر با انگليسيان جنگيدند . در اين نبرد به تدريج ديگر رؤساى محلى تنگستانى ، از جمله ناصر ديوان و غضنفر السلطنه هم به آنان ملحق شدند .
[ تصوير ] غضنفر السلطنه
زائر خضر خان و چاهكوتاهى تا 1339 ق همچنان با قواى انگليسى در آن نواحى به جنگ خود ادامه دادند تا اينكه در 1341 ق / 1301 ش به تحريك بيگانگان به وسيله يكى از اهالى تنگستان ، زائر خضر خان به همراه سام خان به قتل رسيد . ( بامداد ، شرح حال رجال ايران ، ج 6 ، صص 109 و 110 ؛ ركنزاده آدميت ، فارس و جنگ بين الملل ) .
( 5 ) . سازمان اسناد ملى ايران ، سند شم 293001916 ، آرشيو 301 ظ 3 ب آ ا ، شم ميكروفيلم 00130042 .