در حدود كاشان ، اصفهان و جوشقان كه مشغول غارت اموال اهالى هستند رسيده و با اينكه بارها براى دفع آنها تأكيد شده اما نتيجه در پى نداشته است . « خوب است در عوض مخابره تلگرافاتى كه به هيچوجه براى وزارت جنگ نتيجه ندارد ، سعى و كوشش در جلوگيرى از تجاوزات متهاجمين نموده ، آسايش اهالى را فراهم مىداشتيد . » وى دستور داد توسط قواى كاشان يا ديگر قوا شرارت طايفه زلّقى دفع شود . « ضمنا متذكر مىشود به رئيس قسمت كاشان مستقيما امر شد كه با تمام قواى خود به طرف جوشقان كه در محاصره اشرار واقع است فورا حركت نمايد . » 7
* پاسخ ناظم العلوم به رئيس الوزراء درباره پوتوپف
در پى ادعاهاى ژنرال پوتوپف روسى درباره داشتن حقوقى در امتياز نفت شمال ، امروز ناظم العلوم 8 در نامهاى به قوام السلطنه رئيس الوزراء نوشت كه « با كمال دقت به دوسيههاى اين وزارتخانه ( فلاحت و تجارت و فوائد عامه ) راجع به نفت شمال مراجعه نموده ابدا همچو امتيازى به ژنرال پوتوپف نام روسى از طرف اين وزارتخانه داده نشده بلكه در هيچ يك از دوسيهها اسمى هم از همچو شخصى برده نشده است . » 9 پيش از اين حسين علاء وزيرمختار ايران در امريكا خواسته بود كه در اين تحقيقاتى شود . ( ر . ك : 13 ارديبهشت )
* اعدام دو تن از الوار شرور
از همدان خبر رسيد كه دو نفر از الوار اشرار كه در ملاير به دست اردوى نظامى دستگير و به همدان فرستاده شدند ، يكى امروز و ديگرى در 30 خرداد به دار آويخته و اعدام شدند .
همچنين امروز فوج سنگين اسلحه از همدان به سوى كردستان حركت كرد و فوج پهلوى وارد همدان شد . 10
* اخطار به عموم كبابيها
معاونت عمومى اداره صحيه امروز در اعلاميهاى با عنوان « اخطار به عموم كبابيها » در ده دستور العمل از آنان خواست كه در انتخاب گوشت ، شيوه پخت آن ، استفاده از پيشسينه با پارچه سفيد ، بيمار نبودن متصديان ، پاكيزه بودن اسباب طبخ و . . . دقت كنند و « اگر خلاف اين موارد رفتار شود مرتكب جلب شده مطابق مقررات بلديه مجازات خواهند شد . » 11 همچنين محمود انصارى اميرلشكر و حاكم نظامى تهران در اعلانى كه خطاب به اهالى دار الخلافه تهران نوشت نرخ ميوه و ترهبار را اعلام كرد . وى در ابتداى اين اعلان يادآور شد كه يك هفته نظارت بر كار ميوهفروشان صورت نگرفت ، قيمتها افزايش يافت « به قسمى كه هلو را يك من هفت قران و گلابى را پنج قران و گوجه فرنگى را دوازده عباسى فروختند . » در اين اعلان با ذكر 40 قلم ميوه و ترهبار و ذكر بهاى آنها از مردم خواسته شد كه در صورت مشاهده تخلف اطلاع دهند موافق قانون جلب و با آنها رفتار خواهد شد . 12
* ردّ استعفاى ميرزا رضا خان نائينى
استعفاى ميرزا رضا خان نائينى معاون وزارت عدليه كه به تازگى صورت گرفته بود ، مورد پذيرش قرار نگرفت و با حضور وزير عدليه در وزارتخانه استعفاى خود را امروز پس گرفت و مشغول كار شد . 13 وى روز 25 خرداد استعفا داده بود . 14
* آتشسوزى در خانه مشير السلطنه
امشب « در منزل مشير السلطنه واقع در خيابان گمرك حريق واقع و مقدار زيادى از در و تيرهاى آنجا را طعمه حريق خود و قسمت بزرگى از عمارت را به كلى خراب نموده است . » 15
* ديدار وليعهد با وزيرمختار انگليس
وليعهد كه دهم خرداد از سفر اروپا بازگشت و به ايران رسيد ، امروز بعد از ظهر بدون برنامهريزى قبلى با سرپرسى لورن وزيرمختار انگليس ديدن كرد . محمد حسن ميرزا به سفير انگليس گفت كه روابط خوب با انگليس يك ضرورت است .
لورن مىنويسد : « وى تمايل داشت روابط نزديك و محرمانهاى با خود من داشته باشد و از مشاوره من در تمام فرصتهاى مناسب بهره ببرد . » لورن در پاسخ به اظهارات وليعهد به او مىگويد كه لازم است بدهيهاى ايران فورا تسويه شود و اقدامات مجلس و مطبوعات عليه انگليس متوقف گردد .
« اينجانب روى پىآمدهاى جدى عدم انعقاد امتياز [ نفت ] استاندارد [ اويل ] انگشت گذاشتم و توجه او را به وضعيت وخيم اقتصادى كشور و لزوم ترغيب شركتها و سرمايههاى خارجى به جاى آنچه كه تاكنون پيش گرفته شده جلب كردم . » 16
هامش
( 1 ) . روزنامه ايران ، شم 1159 ، ص 2 .
( 2 ) . همان ، ص 1 .
( 3 ) . همان ، ص 3 .
( 4 ) . اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، پ 7 ، صص 15 و 16 .
( 5 ) . روزنامه ايران ، شم 1159 ، ص 3 .
( 6 ) . اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، پ 7 ، ص 10 .
( 7 ) . همان ، ص 2 .
( 8 ) . محمد صفى خان ناظم العلوم معروف به ناظم العلوم بختيارى در 1291 يا 1292 ق به دنيا آمد . او فرزند ميرزا على خان و از وابستگان خاندان هدايت است كه پس از اتمام تحصيلاتش به تدريس تاريخ در مدرسه علوم سياسى تهران پرداخته ، در اوايل 1325 ق نيز مفتش كل وزارت معارف و اوقاف و فوايد عامه در مدارس شد كه همين سمت را چندين سال بر عهده داشت . در كنار آن ، در جمادى الثانى همان سال از سوى نخستين دوره مجلس شوراى ملى مأموريت يافت در گيلان انجمن ايالتى و انجمن بلدى ( شهردارى ) انزلى را تأسيس نمايد . او هنگام بازگشت از گيلان مأموريت ديگرى را نيز به عهده گرفت و آن سامان بخشيدن به انجمن قزوين بود . در صفر 1326 بار ديگر به قزوين رفت تا به دادخواهى مردم آن شهر از حاج عميد الملك ( حاكم قزوين ) رسيدگى كند . از ديگر مأموريتهاى وى ، اصلاح اشكالات امور انتخابات همدان است كه هنگام بازگشت از قزوين به دستور علاء السلطنه ( رئيس الوزراى وقت ) به آن ولايت مأمور شد . عضويت در انجمن نظارت مركزى بر انتخاب دومين دوره مجلس شوراى ملى ( 1327 ق ) و عضويت در كميته دائمى امتيازات كشور ( در حدود 1335 ق ) از ديگر مناصب مهم ناظم العلوم است . وى در جرگهء فراماسونرها نيز داخل و فعال بوده ، در « لژ بيدارى ايران » كه در تهران تأسيس يافت و از شرق اعظم ( گرانداوريان ) فرانسه پيروى مىكرد ، عضويت داشت . ( تاريخ آغازين فراماسونرى در ايران ، ج 3 ، صص 31 - 29 ؛ حبل المتين ، شم 207 ، ( 11 ذى الحجه 1325 ) ، ص 4 . )
( 9 ) . اسنادى از امتياز نفت . . . ، ص 120 .
( 10 ) . روزنامه ايران ، شم 1161 ، ص 2 .
( 11 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 11 - 4 - 10 - 1301 .
( 12 ) . همان ، 28 - 4 - 10 - 1301 .
( 13 ) . روزنامه ايران ، شم 1160 ، ص 3 .
( 14 ) . روزنامه اقدام ، ش 44 ، ص 1 .
( 15 ) . همان ، شم 46 ، ص 2 .
( 16 ) .FO E 6225 / 6 / 34 .