سهشنبه 9 خرداد 1301 / 30 مه 1922 / 2 شوال 1340
* تشكيل جلسه خصوصى مجلس شوراى ملى
امروز عصر جلسه خصوصى نمايندگان مجلس شوراى ملى براى تصميمگيرى درباره بحران پيش آمده در دولت تشكيل شد . در اين جلسه گفته شد كه شاه از استعفاى دوم مشير الدوله اطلاع ندارد ؛ چون تلگرامى در اين مورد مخابره نشده است .
تصميم گرفته شد تلگرامى از طرف مجلس شوراى ملى به احمد شاه فرستاده شود و ضمن دادن خبر استعفاى قطعى مشير الدوله « رفع بحران را تقاضا كنند . » 1 پيش از تشكيل اين جلسه خصوصى و هنگامى كه فراكسيونها در شرف تشكيل بودند عدهاى از نمايندگان اقليت ، اصلاحطلب و بىطرف قطعنامهاى راجع به تشكيل حكومت مقتدر و فعال نوشتند و به امضاء 25 تن از نمايندگان رساندند . اين نمايندگان تصميم گرفتند تمام فراكسيونها منحل شده ، فراكسيون متحد تازهاى تأسيس شود كه عملى نگرديد . 2
* نامه وصيتگونه لرد كرزن به سرپرسى لورن وزيرمختار انگليس در تهران
كرزن وزير خارجه انگليس نامهاى بلند ، كه در واقع يك دستور العمل سياسى براى كار در ايران بود ، براى سرپرسى لورن وزيرمختار جديد انگليس در تهران فرستاد و در آن ضمن گلايه از موقعيت پيش آمده كه عمدتا مربوط به شكست قرارداد 1919 بود نوشت كه در ده سال گذشته ميليونها ليره خرج كرديم ، عمر صرف كرديم ، اما با چه نتيجهاى ؟ كرزن صرف اين هزينهها را براى استقلال ( ! ) ايران ياد كرد و گفت حيثيت و نفوذ بريتانيا در ايران كاملا از بين رفته و بريتانياى كبير آنچنان كه مىبينيم منفور خاص و عام شده . كرزن هفت عامل داخلى و خارجى را عامل وضعيت پيش آمده خواند و براى هريك توضيحى نوشت . كرزن به لورن تأكيد كرد كه هدف اصلى تو بايد اين باشد كه بگردى ، ايرانيان فهميده ، صاحب تميز و وطنپرست را پيدا كنى . مبادا اغفال شوى و خود را با عجله به آغوش اولين وزيرى كه به سراغت آمد ، بيندازى . وزراء و رجال معلوم الحال ايران داخل آدم نيستند .
كرزن با توهين فراوان به دولتمردان ايران از لورن خواست فقط مواظب باشد كه هيچوقت سرش را در مقابل يك ايرانى خم نكند و هرگز نگذارد كسى بويى از اين حقيقت ببرد كه ما از وضع كنونى ايران ناراحت هستيم . 3
* آمادگى كرمانشاه براى استقبال از وليعهد
محمد حسن ميرزا وليعهد و برادر احمد شاه كه از اروپا حركت كرده و به مناطق مرزى ايران رسيده بود ، امروز وارد قصر شيرين شد . 4 به همين مناسبت سردار سطوت نيز امروز وارد همين منطقه شد تا تشريفات مرسوم را به عمل آورد . 5
* بيمارى مصدق والى آذربايجان
امروز مصدق السلطنه والى آذربايجان سخت مريض شد .
تعدادى از پزشكان بر بالين او حاضر شدند و بيمارى او « كاتار مزمن و لدرن ژيت تشخيص داده » و دستور دادند چند روزى استراحت كامل كرده ، « ابدا تكلم ننمايد . » 6
هامش
( 1 ) . روزنامه ايران ، شم 1145 ، ص 1 .
( 2 ) . مكى ، تاريخ بيست ساله ايران ، ج 2 ، ص 102 .
( 3 ) . شيخ الاسلامى ، سيماى احمد شاه قاجار ، ج 2 ، صص 380 تا 383 .
( 4 ) . روزنامه ايران ، شم 1145 ، ص 2 .
( 5 ) . روزنامه شفق سرخ ، شم 30 ، ص 2 .
( 6 ) . روزنامه اتحاد ، شم 172 ، ص 2 . مصدق السلطنه كه تا اوايل بهمن 1300 وزير ماليه دولت قوام السلطنه بود ، در 28 بهمنماه آن سال به اصرار مشير الدوله كه بعد از سقوط كابينه قوام رئيس الوزراء شده بود والى آذربايجان گرديد . به نوشته مصدق وى به شرطى حاضر به قبول اين مأموريت شده بود كه قواى انتظامى زيرنظر شخص او باشد . رضا خان هم به او قول داد كه فرمانده لشكر آذربايجان خود را مطيع او بداند . ( آخرين سنگر آزادى ، ص 486 ) .