خود در پاسخ به اينكه ايران در جنگ جهانى اول بيشترين بهره را از فعاليتهاى انگلستان برد و اكنون در افقى تيره و تار به سر مىبرد ، نوشت كه هيچ امتيازى براى انگلستان از امتياز نفت جنوب ايران پرسودتر نبوده است و انگلستان نفعى كه از ايران برده ، چه از نظر سياست و چه از نظر اقتصادى قابل مقايسه با ديگر جاها نيست . روزنامه ايران يادآور شد كه از « 5 / 9 ميليون واردات ايران ، 5 / 7 ميليون مال التجاره انگليس بوده است .
بنابراين خوب بود اقلا سرپرسى سايكس به اين طرف قضيه هم اشاره مىكردند و به منافعى كه انگلستان از ايران برده توجهى مىنمودند . » 9
[ تصوير ] سرپرسى سايكس
* خروج رتشتين از تهران
به نوشته روزنامه تايمز ، كميسر رتشتين وزيرمختار شوروى در ايران كه يك ماه پيش فراخوانده شده بود ، اما به دليل بحران پيش آمده در كابينه در تهران مانده بود ، پايتخت را به سوى مسكو ترك كرد . 10
هامش
( 1 ) . روزنامه ايران ، شم 1144 ، ص 2 .
( 2 ) . همان ، شم 1145 ، ص 2 .
( 3 ) . اسنادى از امتياز نفت شمال . . . ، صص 98 و 99 . علاء براى اينكه مطمئن شود پاسخ مثبت وزير امور خارجه امريكا جدى است يا نه ، به محل وزارت امور خارجه امريكا رفت و با « نايب سوم مستر بليس » كه مسئوليت اينگونه كارها را داشت گفتوگو كرد . بليس به علاء گفت كه مايل به گسترش روابط هستيم « ولى معمول دولت ما نيست كه از سلاطين دعوت كنيم . » ( همان ، ص 98 ) .
( 4 ) . سازمان اسناد ملى ايران ، شم سند 293001548 ، آرشيو 103 ظ 2 ب آ ا ، شم ميكروفيلم 00100155 .
( 5 ) . مقصودلو ، مخابرات استرآباد . . . ، ج 2 ، ص 816 .
( 6 ) . روزنامه ايران ، شم 1145 ، ص 2 .
( 7 ) . روزنامه اتحاد ، شم 171 ، ص 2 .
( 8 ) . همان ، ص 3 .
( 9 ) . روزنامه ايران ، شم 1144 ، ص 1 . روزنامه ايران رقم يادشده را از قول سخنان رئيس بانك انگليس در مجلس ساليانه بانك شاهنشاهى نقل كرد كه ايران در 1921 در مجموع 000 / 000 / 482 قران يا نزديك 5 / 9 ميليون ليره كالا وارد كرده كه 5 / 7 ميليون ليره آن كالاهاى وارداتى از انگلستان و هندوستان بوده است . ( همان ، ص 2 ) .
( 10 ) . روزنامه تايمز ، به تاريخ 30 مه 1922 ، ص 9 .