شنبه 30 ارديبهشت 1301 / 20 مه 1922 / 22 رمضان 1340
* دستور وزارت جنگ به اميرلشكر جنوب
در پى رسيدن گزارشهايى از دستاندازيهاى طايفه زلّقى در اطراف كاشان ( ر . ك : 20 ارديبهشت ) و انعكاس آن از طرف وزارت داخله به وزارت جنگ ، امروز وزارت جنگ در نامهاى به اصفهان از اميرلشكر جنوب خواست كه اقدامات لازم را براى جلوگيرى از غارت و چپاول اين طايفه در آن نواحى به عمل آورد . 1
* انعقاد قرارداد ميان شركت نفت انگليس و ايران و محمد ناصر خان قشقايى
در ميان اسناد موجود در بايگانى ملى اسناد انگليس قراردادى بين شركت نفت انگليس و ايران از يك طرف و محمد ناصر خان ايلخان قشقايى از طرف ديگر وجود دارد كه با چهار ماده و در ادامه قراردادهاى گذشته در چنين روزى منعقد شده است . 2 احتمالا اين همان قراردادى است كه مأموران ايرانى از آن آگاهى يافته و در مكاتبات خود به مسئولان وزارت امور خارجه و وزارت داخله منعكس كردند . در اين قرارداد خوانين كشكولى تضمين دادهاند كه اسباب مزاحمت براى طرفين اين قرارداد يعنى كمپانى نفت جنوب و ايلخانى قشقايى فراهم نكنند .
متن كامل اين قرارداد در پاورقى آمده است . اما قرارداد ديگرى نيز در سيزده ماده در دست است كه با ايلخان ياد شده منعقد گرديده كه تاريخ آن نيز مصادف با قرارداد چهار مادهاى فوق است . در ماده نهم قرارداد اخير صراحتا به قراردادى كه شركت نفت انگليس و ايران با خوانين كشكولى منعقد كرده اشاره شده است . 3
هامش
( 1 ) . اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، پ 8 ، ص 6 .
( 2 ) .FO E 248 / 1365 .( 3 ) . همان . قراردادى است كه فيما بين جنابان شركت نفت انگليس و ايران و جناب آقاى محمد ناصر خان ايلخانى قشقايى اصالتا از جانب خودشان و وكالتا از طرف وراث و اخلاف جانشين خودشان و رؤساء و عشاير قشقايى منعقد گرديده است .
ماده اول : جناب ايلخانى قبول مىفرمايد قرارداد مورخ 22 ميزان تخاقوى ايل 1300 را كه فيما بين شركت مذكوره و خوانين كشكولى منعقد گرديده است تصديق فرمايد به شرط اينكه :
اولا خوانين مذكورين جميع اوامر و تعليمات جناب ايلخانى را از هر حيث اطاعت و انقياد كنند و ابدا از اجراى وظايف و . . . خودشان نسبت به جناب معظماليه تخلف نورزند .
ثانيا خوانين مذكورين ماليات خود را برحسب قواعدى كه ميان عشاير خودشان مرعى و معمول است به جناب ايلخانى بپردازند و به هيچوجه از تأديه آن فروگذار ننمايند .
ثالثا هرگاه از اجراى يكى از آن دو شرط مذكور فوق فروگذار كردند شركت به هيچوجه از خوانين مذكورين طرفدارى نكند .
ماده دوم : جناب ايلخانى تعهد مىفرمايد كه مادامى كه خوانين مذكورين آن شروط مذكوره را كه در ماده اول ذكر شده است كاملا اجرا و مرعى بدارند ايشان نيز در حق خوانين مذكورين التفات و محبت داشته باشند و ايشان را مورد قهر و غضب خود نسازند .
ماده سيم : شركت تعهد مىكند كه آن صد سه از اسهامى را كه برحسب قرارداد مذكور به خوانين كشكولى داده بود به خود جناب ايلخانى بدهد و فقط همان مبلغ ده هزار و ششصد و شصت و هشت تومان را كه كمپانى برطبق قرارداد مذكور براى خوانين مذكورين معين كرده بودند به خوانين بپردازند .
ماده چهارم : جناب ايلخانى تعهد مىكند كه خوانين كشكولى نيز شروطى را كه در ماده سوم ذكر شده است اطاعت نموده و اسباب تصديع و زحمت شركت نشوند .
به تاريخ 22 شهر رمضان المبارك 1340 مطابق 20 ماه مى 1922 تحرير شد . اين قرارداد كه داراى مواد چهارگانه از طرف فرزندى محمد ناصر خان با شركت نفت انگليس و ايران بسته شده ممحض و صحيح است .
اسماعيل قشقايى
حقيران اين مقاوله را اصالتا از جانب خود و نيابتا از طرف ساير خوانين كشكولى كه قرارداد مورخ 22 ميزان 1300 را امضا كردهاند تصديق نموده متعهد مىشويم كه نه خودمان و نه ايشان اسباب اشكال و اعتراض براى شركت و ايلخانى فراهم نياوريم .
فى 22 رمضان المبارك 1340
چاكر غلامحسين كشكولى چاكر هادى كشكولى