تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى ) — صفحة 419

مساهمون:

ص٤١٩

يادداشت

دجّاليه رساله‌اى است انتقادى و به زبان طنز ، بازمانده از دورهء ناصرى دربيان نقدآميز از زمان خود . نسخهء خطى آن در مجموعه‌اى است از آن مرحوم جواد كماليان كه من از فرزند شادروانش سعيد كماليان فتوكپى گرفتم . مؤلف آن بنابر اشارتى كه چهاربار به نام خود كرده ظاهرا حبيب الله ( ص 10 و ص 15 ) و حبيب الله خان نظام ( ص 15 و ص 17 ) كسى نيست مگر ميرزا حبيب الله نظام افشار مشهور به صدر الافاضل كه در سال 1306 كتابچه‌اى به نام « مقويم » در مسخره كردن خرافات مذكور در تقويم‌نويسيهاى رقومى تأليف كرد . « مقويم » ظاهرا نخستين‌بار در بمبئى و پس از آن در 1324 ق . در تهران و سپس در سال 1356 ش . توسط بهرام خواجه به نام سرهنگ رضا خان افشار مترجم السلطان ( زيرا اين شخص مباشر طبع 1324 قمرى بوده ، و ضمنا با مؤلف نسبت داشته است . ) طبع شده است . دربارهء حبيب الله خان ، محمد حسن خان اعتماد السلطنه در المآثر و الآثار نوشته است : صدر الافاضل نظام افشار ، هم شاعر است و هم منشى و هم خوش‌خط . قلم تحريرش امتيازى بيّن دارد . مقويم كه مهمل تقويم است از نتايج خاطر اوست . و در اين سال كه يكهزار و سيصد و شش است و بندهء نگارنده به جمع و تبييض مسودات اين كتاب مستطاب مىپردازد در