انتشار مىدادند . در اين وقت شهرتى پيدا كرد كه عين الدوله فوت شده .
شهرت يافت كه رشيد الملك حاكم اردبيل از طرف آستارا و طوالش با سيصد سوار حمله به سمت رشت برده مجاهدين رشت جمعى از سواران را كشته و جمعى را اسير كرده تتمه فرار نمودهاند .
چون اوقاتى كه مجلس مقدّس داير بود مردم مغرض كه خود را ملتى در شمار مىآوردند يا در جزو وكلاء غير متدين بودند ، هرروز تلگراف جعلى از ولايتى در بهارستان قرائت مىكردند كه فلان مقدار سوار و تفنگچى براى همراهى با ساكنين طهران از فلان ولايت حركت كرده در راه است و عنقريب مىرسد ، دولتيها اين نكته را خوب دريافته قبول به اجرا نمىكردند .
در اين اوقات كه كار به دست دولتيها افتاد همان كار [ را ] پيشنهاد خاطر كرده هر روز يك طهرانى [ خبرى ] مجعول از فتح تبريز و يا يك خبرى موحش از ساير ولايات كه موجب پيشرفت كار و اسباب اسكات طهرانيان باشد شهرت مىدادند . اين مناقشه از طرفين كمكم در كمال سختى صورت واقعى پيدا كرده هردو طرف از روى بىاعتنايى همهروزه اشتهارات دروغ را مىدادند و ملتفت نبودند كه تلگراف كمپانى اخبار صحيحه به دست مىدهد و مآلا براى طرفين مايهء تخطئه و شماتت مىشود . چنانچه در قتل ستار خان درباريان اخبار متواترهء دروغ زياد دادند كه بعد واضح شد . همچنين در قتل عين الدوله ملتيها منازعه به مثل كرده و مىكنند و به زعم راقم كمال وخامت را دارد .
على الجمله در اين چند روزه ( 22 ) ربيع الاول 1327 انتشار دادند چون آذوقه بر اهالى تبريز تمام شد اهالى به ستوه آمده اعيان و اشراف پناه به اردوى عين الدوله برده استيمان نموده اسلحه تحويل دادهاند . اين انتشار دولتيان معلوم شد كار به عكس بوده و اهالى تبريز در كمال ثبات ايستادگى كرده ، اردوى عين الدوله را متفرق ساخته و دولتيان الزاما خواستار صلح گرديده ، چنانچه سه روز متوالى شاه و نايب السلطنه ، فرمانفرما ، لقمان الممالك و امام جمعه به توسط تلگراف با تبريز مشغول مذاكرات صلحاند .
از يك طرف خبر دادند كه در اردوى عين الدوله از سر شب تا صبح مشغول لهو و لعب و شرب و قمار و تا قبل از ظهر به خواب نوشين ، و ابدا كسى اطاعت و حرف
دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى ) — صفحة 361
مساهمون: ايرج افشار
ص٣٦١