كتابچهء حالت سيستان « 1 » ميرزا محمد جعفر قاجار بر روى صفحهء نخستين كتابچه آمده است : « هو - كتابچهء حالت سيستان است كه عمدة الامراء العظام محمد جعفر خان قاجار پسر مرحوم خان نايب در كمال انحصار « 2 » نوشته است ملاحظه خواهند فرمود و حقيقت حالت اين است كه نوشته . »
خانهزاد جاننثار محمد جعفر قاجار دو مرتبه به امر امناى دولت عليه به سيستان رفت .
دفعهء اول در زمان ايالت مرحوم حسين خان نظام الدوله ، دفعهء ثانى در ايالت حضرت مستطاب اشرف اعظم و الا ركن الدوله روحى فداه .
در سفر اول سال بعد از مجاعه بود . حشمت الملك مرحوم مىخواست از ماليات چيزى ندهد ، خرجتراشى نمود . بند سيستان را آب برده بود .
بيشتر رعايا به خاك افغانستان رفته بودند . غله خروارى ده تومان قيمت داشت . آن زمان [ 2 ب ] سيستان ماليات معينى نداشت . اين ماليات نقد و جنس حاليهء آنجا را جاننثار معين نموده جمع بست . رعاياى فرارى را استمالت كرده به هر خانوارى به اندازهء خرج شش ماهه غله داده جمعآورى نمود .
روزى چهار پنج هزار عمله در سربند گذاشته در ظرف مدت دو ماه بند
هامش
( 1 ) . نسخهء خطى است . مرحوم عبد الله انتظام به اينجانب مرحمت كرده .
( 2 ) . كذا