تخطي إلى المحتوى الرئيسي

در محضر شيخ فضل الله نورى ، اسناد حقوقى عهد ناصرى ( فارسى ) — صفحة 46

مساهمون:

ص٤٦
گزارش‌ها اخبار كمى مربوط به طبقات بالاى جامعه وجود دارد و بيش‌تر به رفت‌وآمد آن‌ها با يكديگر روابطشان با خارجيان ، روضه‌خوانى و يا مراسم ختم محدود مىشود . گزارش تولد و يا ازدواج طبقهء مذكور كم است و فقط چندين بار به تجملات بسيار جهيز عروس اشاره شده است ، مانند عروسى دختر نصر اللّه مستوفى كه 60 خوانچه اسباب نقره ، 14 رأس قاطر ، يخدان و مفرش را با ساز و ضرب به خانهء داماد بردند . برعكس اطلاعات دربارهء عروسى طبقات متوسط بسيار است . بعضى اوقات مىنويسند عروس را با نظم به خانهء داماد بردند ، چون گاه در مراسم عروسى دعوا مىشد . در يك گزارش آمده كه دختر شاطرى را به عقد حسين طباخ سهام الدوله به خانهء داماد مىبردند ، در خيابان چراغ‌گاز كسان عروس درشكه را نگاه داشتند كه بايد « داماد به استقبال بيايد » . كشمكش درگرفت و درشكه افتاد و « بعضى از اسبابش شكسته و عروس و ينگهء او نيز به زمين خوردند » بالاخره عروس را به منزل بردند و درشكهء شكسته را بازگرداندند . در اين مجموعه جمعا 358 مورد ازدواج ثبت شده كه 44 % وصلت‌هاى خانوادگى است و 8 ، 55 % غير خانوادگى است ، آن هم اغلب از يك صنف و يك طبقه بود . صيغه ارزان ( به مبلغ 2 تومان ) و طلاق آسان بود . مثلا نوشته‌اند كه رجب على با زنش نزاع كرد و به رئيس محله شكايت كرد . رئيس محله آن‌ها را به اداره فرستاد . بعد از تحقيقات به محضر شرع انور رجوع كردند و در آن‌جا « مشار اليه ضعيفه را مطلقه نمود » . سن ازدواج پايين بود ، در گزارش آمده است كه مردى دخترى را عقد مىكند ، بعدا مىفهمد با وجود صغر سن ، چندين شوهر كرده است ، پس مطالبهء مخارج عقد را مىكند و كار به نزاع مىكشد . پيرمردى زن جوانى مىگيرد و با پسرش كه از او ايراد گرفته بود ، نزاعش مىشود . اشاراتى نيز به مسئلهء مخارج عروسى ، مهريه و مبالغ آن مىشود كه گاه باعث نزاع مىشد . « جنايت و مكافات مسئلهء امنيت در تهران عصر ناصرى و وظايف پليس » ، اينجا طهران است ، صص 152 - 121 .
شرح
( 17 ) . يكى از علل نزاع زن و شوهر نپرداختن نفقه بود ، چنانچه در راپرت‌هاى پليس در 25 ذىقعده 1303 آمده كه : « ديشب استاد حسين معمارباشى نظام ، به رئيس محله پيغام مىدهد كه استاد تقى بنّاى قمى عيالى دارد كه با من منسوب است . سه سال است ضعيفه را در تهران گذارده ، دينارى مخارج نداده و در قم و آن نقاط متوارى است . امروز به شهر آمده ، بفرستيد او را بگيرند . رئيس پليس به اتفاق گماشته مشار اليه روانه نموده است كه او را حاضر نمايند تا تحقيقات لازمه به عمل آمده احقاق حق شود » . نكتهء جالب توجه در اين راپرت‌ها دربارهء نقش رئيس محله است ، در مسائل خانوادگى گاه اتفاق مىافتد زن از شوهر يا شوهر از زنش نزد رئيس محله شكايت كند و او سعى نمايد آن‌ها را