تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خاطرات و خطرات ( فارسى ) — صفحة 387

مساهمون:

ص٣٨٧
نيامدند و الا من پيش وجدان خودم شرمنده مىشدم .

ميسيون حجاز مرداد 1308

پس از جنگ بين الملل ، عبد العزيز بن سعود وهابى در نجد و حجاز لواى استقلال برافراشت . شيخ ابو الفضل پسر شيخ عبد العزيز باتفاق شيخ محمد رؤف و سعيد افندى براى معرفى گردش در اروپا نمودند و از روسيه به ايران آمدند ، پذيرائى و تجليل بسزا از ايشان شد ، در عمارت ابيض در گلستان منزل براى ايشان معين شد ، منجمله شبى در دروس پذيرائى شدند . شيخ عبد الفضل فرزند دوم سلطان عبد العزيز نايب السلطنه است و ضمنا وزير خارجه ، در نتيجهء اين مسافرت دولت نجد و حجاز شناخته شد .

واحد طلا بهمن 1308

در اول سلطنت ناصر الدين شاه مىبايست اشرفى را ده شاهى صرف داد نقره گرفت در اين وقت ليره را بانك شش تومان تسعير مىكند در بازار دوازده و سيزده تومان است بهرحال در وزارت مشار الملك از اول رمضان تا آخر شبها در وزارت ماليه اجلاس داشتيم و صحبت از رواج طلا ميشد ، عيار و وزن سكه‌هاى طلا معين شد و از تصويب مجلس گذشت . در نطق افتتاحيهء مجلس هشتم ، شاه استقرار واحد طلا را اعلان فرمودند از حبشه استخبار كردند كه ايران روى چه اصل ميخواهد طلا را رواج بدهد ، استفاده‌اى كه من كردم آن بود كه در سلام نوروز گفتم به حمد اللّه دورهء قند و شكر است و كارها سكه بر زر و كسى كه به لطف كلام برخورد شاهزادهء افسر بود ، بلى ! با توازن صادر و وارد مىشود پايهء پول را بر طلا نهاد ، اگر هوسك بگذارد . نتيجهء عملى مذاكرات يك ماهه تغيير اسم قران شد بريال كه اسپانيولى است و از پرتقاليها در جنوب ايران مانده بود معادل يك قران و ربع . قهر و آشتى مشار الملك و تيمور تاش را هم ديديم و ميانجيگرى كرديم .

سهم‌بندى در تجارت

در اواخر هرسال شغل شاغل هيئت تشخيص صادرات و واردات و جبران كسر بودجه بود كه مىبايست بهروسيله تدارك كرد بلكه مازادى پيش‌بينى نمود از طريق ماليات مستقيم يا غير مستقيم مجال نمانده . در ممالك ديگر كسر بودجه از طريق استقراض مىشود و تحميل فرع بر بودجه برسم استهلاك ، هنوز آن اعتبار براى ما نيست نه در داخله نه در خارجه ، در داخله نرخ گزاف است و اطمينان مفقود ، در خارجه پاى سياست در پيش مىآيد و وثيقه ميخواهند اين است كه همه‌ساله دست روى شعبه‌اى از شعب تجارتى گذارده مىشود و انحصارات جديد ايجاد ميگردد منجمله انحصار تجارت خارجى و فروش اجازه بتجار .

اسكناس بانك

با تأسيس بانك ملى مىبايست اختيار چاپ اسكناس و انتشار آن بدست دولت بيايد پس از مذاكرات طولانى امتياز بانك شاهنشاهى براى انتشار اسكناس به 250 هزار ليره بازخريد شد در عوض بانك شاهنشاهى اجازهء معاملات رهنى محدود يافت بانك ملى اسكناس جديد چاپ كرد . ششم مرداد 1309

اشياء عتيقه شهريور 1309

در لندن نمايشى از اشياء عتيقهء هر مملكت داده مىشود ، ايران در آن نمايش شركت كرد ، 270 قلم از بدايع صنعتى از خزانه و غيره بلندن فرستاده شد كه با طيارهء يونكرس به بوشهر و از آنجا با كشتى به لندن فرستاده شد خوشبختانه نه طياره پرت شد نه كشتى غرق . از لندن آن اشياء را به پاريس بردند و از پاريس به موزهء ارميتاژ در پطرزبورگ ( لنين گراد ) و من العجائب بتهران برگشت .

استقراض دولت شوروى

در فروردين 1309 دولت يكصد هزار ليره بدولت روس بوعدهء چهل و پنج روزه قرض داد ، چندبار تجديد شد تا در 12 فروردين و 17 ارديبهشت و 26 تير 1310 تسويه شد .