راست گفتهاند كه خندهء سلاطين نمودن دندان شير است . علت رنجش شاه از نصرت الدوله به اين غلظت معلوم نشد حدس من اين شد كه بايد ارتباط با صارم الدوله و قضاياى فارس داشته باشد . از خواص پهلوى است كه فكر او از وجنات او ظاهر نمىشود با اينكه خالى از عصبانيت نيست گاهى در چشم او حالى پيدا مىشد كانه حدقه تجسمى حاصل مىكرد و دور مىزد من يك نوبت اين طرز نگاه را از او ديده بودم در صورتى كه مقتضائى هم نبود .
چندى نصرت الدوله در نظميه توقيف بود آقاى مستوفى وساطت كرد من بعرض رساندم فرمودند راه قانونى پيدا كنند ، داور بموجب مادهء 55 قانون مجازات پيشنهاد كرد در خانهء خودش توقيف باشد به ورد آورد ملك خودش رفت .
در محاكمه پس از اخبار داور به مجلس 26 اسفند و 12 فروردين 1309 محكوم به محروميت از حقوق مدنى و چهار ماه حبس تأديبى و پرداخت 5808 تومان غرامت سه برابر 1936 تومان مأخوذى از حاجى على آقا شد . داور نير الملك را كه پس از من رياست تميز داشت خواسته بود و با حضور تيمور تاش تأكيد كرده بود كه ، نصرت الدوله بايد محكوم شود و الا همه محكوميم .
در اين دوره سيره اينست حتى براى وكلاء مصونيت نيست ظاهرا حكمى كه شده بود مكفى نبود نير الملك هم محكوم به استعفا شد و سيد نصر اللّه تقوى صاحب قصيدهء غرا كه در هجو احمد شاه گفته بود رئيس تميز شد . ( قافيهء پالان )
پس از نصرت الدوله شاه بماليه تشريف آوردند و ماليه را به من سپردند تا وزير معين شود بعدا مشار الملك متكفل شد
در اين سال در قوچان زلزلهء عظيمى شد و درهاى در زمين دهان باز كرد اعانه براى كمك به زلزلهزدگان جمع شد ، هشتصد تومان دادم .
تفتيش مستقل
در تابستان 1308 روزهاى دوشنبه هيئت در منزل من در دروس منعقد مىشد ، عمارت مناسبى نداشتم در چادر و سايهء درخت مىنشستيم ، در يكى از جلسات اول تيمور تاش گفت فرمايش شده است تدبيرى اتخاذ شود كه كارمندان « 1 » بى سررشته وقوفى از وظايف حاصل كنند و از اختلاسات جلوگيرى شود ، فرزين كه در اين وقت وزارت ماليه دارد پيشنهاد ساختن حزب كرد ، اعتماد الدوله وزير معارف معتقد به مدرسه بود ، اسم حزب پيش پهلوى نميشود برد روزى در هيئت فرمودند هر مملكتى رژيمى دارد رژيم ما يك نفره است مدرسه هم فرصتى ميخواهد من گفتم به نظر من تشكيل هيئت تفتيشى بايد داد كه در مركز و ولايات سير كنند هم وظيفه بياموزند هم برفتار كارمندان نگاه كنند .
بايد از بين كارمندان آگاه كاردان و صحيح العمل اگر پنج نفر داريم آن پنج نفر اگر ده نفر داريم آن ده نفر را انتخاب كرد دستور و اختيار داد به تربيت كارمندان ناشى مبادرت كنند .
تيمور تاش بعرض رساند تصويب شد . هيئتى نه چنان كه منظور من بود در تحت نظر تيمور تاش و داور مرتب شد و به اطراف فرستادند و از احوال آنها من بىاطلاع بودم و آنچه از دور و نزديك شنيدم براى من رضايتبخش نبود .
يد اللّه خان پسر غلامرضا خان سردار پشت كوه امان خواست بعرض رساندم و بنظرم غريب مىآمد چه سپهبد قرآن مهر كرده بود تأمين داده بود سران الوار نزد او آمده بودند و همه را بدار زدند بهرحال دستخطى صادر شد 17 شهريور 1308 دستخط را با قرآنى به مهر خودم بتوسط سيد حسين كليددار كه رافع بود به بغداد فرستادم كه غلامرضا خان و فرزندش به تهران بيايند خوب شد
هامش
( 1 ) - در اول مشروطيت بترويج حوزههاى حزبى اشخاص بيسواد در ادارات راه يافتهاند .
هركس فقط نوشتن ارقام هندسى را يادداشت محاسب شد بلبشوئى در ادارات است كه آن سر آن پيدا نيست برداشتن اين جماعت هم از روى صندلىهاى اشغالى سهل نيست دولت دچار محذور مانده است .