پرش به محتوای اصلی

ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى )ج ۴ — صفحه 716

پدیدآورندگان:

ص۷۱۶

مىفرمايد : آيا خلقت شما عظيمتر و شديدتر است يا خلقت آسمان ؟ آسمانى كه خدا آن را مرتفع و برافراشته كرد و اجزاى آن را تركيب نمود تا هر جزئى در موضعى كه حكمت اقتضاء مىكند ، قرار بگيرد و شبش را تاريك و روزش را روشن و نورانى نمود و اينكه شب و روز را به آسمان نسبت داده ، به جهت آنست كه منشاء ايجاد روز و شب ، نور اجرام آسمانى است ، در ادامه فرمود : بعد از آسمان زمين را گسترد و با شكافتن چشمه‌ها و روياندن نباتات ، آب و چراگاه از زمين بيرون آورد و كوهها را بر زمين استوار كرد تا زمين نوسان و اضطراب نداشته باشد و بتواند آبها و معادن را در خود ذخيره كند و اين همه نعمات در آسمان و زمين متاع و بهره‌اى براى شما و چهارپايانى است كه خدا مسخّر شما كرده است . پس اين خلقت و تدبير كه باعث بهره‌مندى شماست بر شما واجب مىسازد كه در پى معرفت پروردگارتان باشيد و از مقام او بترسيد و شكر نعماتش را بجا آوريد ، چون در اين ميان ، روزى هست كه در آن بدانچه كرده‌ايد جزا داده مىشويد و اگر شكر بجا آورده باشيد با شكر و سپاس جزا مىبينيد و اگر كفران كرده باشيد دچار عذاب مىشويد . و استفهام موجود در آيات استفهامى بدون جدل است كه هر عقل سليمى به آن پاسخ مثبت مىدهد و اعتراف مىكند كه خلقت آسمانها و زمين از خلقت بشر شديدتر و سختر است ، پس قطعا خلقت و اعاده انسان بر خداوند خالق آسمان و زمين دشوار نيست . ( 34 ) ( فَإِذا جاءَتِ الطَّامَّةُ الْكُبْرى ) : ( پس آنزمان كه آن حادثه بزرگ روى دهد ) ( 35 ) ( يَوْمَ يَتَذَكَّرُ الْإِنْسانُ ما سَعى ) : ( در آن روز انسان هر چه كرده به ياد مىآورد ) ( 36 ) ( وَ بُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِمَنْ يَرى ) : ( و جهنّم براى هر صاحب چشمى ظاهر مىشود ) ( 37 ) ( فَأَمَّا مَنْ طَغى ) : ( امّا كسى كه طغيان كرده ) ( 38 ) ( وَ آثَرَ الْحَياةَ الدُّنْيا ) : ( و زندگى دنيا را ترجيح داده ) ( 39 ) ( فَإِنَّ الْجَحِيمَ هِيَ الْمَأْوى ) : ( دوزخ جايگاه اوست ) ( طامّه ) يعنى عالى و غالب و مراد از آن هر بلا و داهيه‌اى است كه انسان از دفع آن