من كوچكترند و من ربّ همه آنها هستم و اين ادّعاى ربوبيّت حاكى از طغيان و استكبار اوست كه از غفلت تودهء مردم و اطاعت و اعتراف آنها به خود مغرور شده و ادّعاى ربوبيّت نموده و حال اينكه او فقط يك فرد بشر بود كه هيچ مالكيّت و قوّتى در نفس خود و از ناحيهء خودش نداشت و فقط مردم ذليلى كه در نزد او كرنش مىكردند باعث شدند كه او بر گرده آنها سوار شود و خود را صاحب عزّت و كرامت ببيند و طغيان كند و در اثر همين طغيان و استكبار و بلند پروازى به ناحق ، خداوند او را در دنيا با عذاب غرق و در آخرت پس از مرگ به عذاب دوزخ مؤاخذه نمود و همانا اين ماجراى موسى عبرتى است براى هر كس كه خشيت داشته و بواسطهء فطرت سالم ، غريزهء ترس از شقاوت و عذاب را دارا باشد . ( 27 ) ( أَ أَنْتُمْ أَشَدُّ خَلْقاً أَمِ السَّماءُ بَناها ) : ( آيا خلقت شما سختتر است يا آفرينش آسمان كه خدا بنايش كرده ؟ ) ( 28 ) ( رَفَعَ سَمْكَها فَسَوَّاها ) : ( و سقف آن را بالا برده و آن را منظم ساخته ) ( 29 ) ( وَ أَغْطَشَ لَيْلَها وَ أَخْرَجَ ضُحاها ) : ( شبش را تاريك و روزش را روشن نموده ) ( 30 ) ( وَ الْأَرْضَ بَعْدَ ذلِكَ دَحاها ) : ( و زمين را پس از آن گسترده ) ( 31 ) ( أَخْرَجَ مِنْها ماءَها وَ مَرْعاها ) : ( و آب و چراگاه در آن ايجاد كرده ) ( 32 ) ( وَ الْجِبالَ أَرْساها ) : ( و كوهها را استوار ساخته ) ( 33 ) ( مَتاعاً لَكُمْ وَ لِأَنْعامِكُمْ ) : ( و همهء اينها مايهء برخوردارى و تنعّم شما و حيوانات شماست ) اين خطابهاى توبيخى متوجّه مشركين منكر قيامت است و مىخواهد بفرمايد : خداى تعالى چيزهايى آفريده كه خيلى بزرگتر از شماست ، پس او مىتواند دوباره در نشأت آخرت شما را زنده و مبعوث كند و نيز با ذكر تدبير عام در سراسر عالم ، ربوبيّت خدا را اثبات مىكند و لازمهء ربوبيّت خدا صحّت نبوت و وقوع تكليف است و لازمهء تكليف هم وقوع بعث و جزاست .
ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى )ج ۴ — صفحه 715
پدیدآورندگان: فاطمه مشايخ
ص۷۱۵