خويشاوند نزديك و دلسوزى از حال خويشاوند خود پرسش نمىكند ، چون هر كس آنقدر به خودش مشغول است كه بكلّى ديگران را از ياد مىبرد . ( 11 ) ( يُبَصَّرُونَهُمْ يَوَدُّ الْمُجْرِمُ لَوْ يَفْتَدِي مِنْ عَذابِ يَوْمِئِذٍ بِبَنِيهِ ) : ( با اينكه خويشاوند و دوستان هر كسى را به او نشان مىدهند ، امّا مجرم آرزو مىكند كه اى كاش مىشد فرزندان را در آن روز در برابر عذاب فدا كرد ) ( 12 ) ( وَ صاحِبَتِهِ وَ أَخِيهِ ) : ( و دوستان و برادرش را ) ( 13 ) ( وَ فَصِيلَتِهِ الَّتِي تُؤْوِيهِ ) : ( و خويشاوندانى كه او را از خود مىدانستند ) ( 14 ) ( وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً ثُمَّ يُنْجِيهِ ) : ( و بلكه همه مردم زمين را تا بلكه خودش از عذاب نجات پيدا كند ) مىفرمايد : در روز قيامت خويشاوند نزديك هر كسى را به او نشان مىدهند ، ولى او به جهت گرفتاريهاى خودش نه تنها احوالى از آنان نمىپرسد ، بلكه به جهت شدّت عذابش آرزو مىكند كه اى كاش مىتوانست نزديكترين خويشاوندان و گرامىترين عزيزان خود نظير فرزندان ، برادران ، دوستان و عشيرهء خود را فدا كند و حتّى همهء انسانهاى روى زمين را ( اگر مىتوانست ) فدا كند ، تا شايد بتواند از عذاب نجات بيابد . ( 15 ) ( كَلَّا إِنَّها لَظى ) : ( امّا هيهات ، آتش دوزخ شعلهور است ) ( 16 ) ( نَزَّاعَةً لِلشَّوى ) : ( كه در هم شكنندهء اعضاى بدن و كننده پوست است ) ( 17 ) ( تَدْعُوا مَنْ أَدْبَرَ وَ تَوَلَّى ) : ( مىخواند آن را كه پشت كرده و روى گردانده ) ( 18 ) ( وَ جَمَعَ فَأَوْعى ) : ( و مال را جمع نموده و حفظ كرده ) مىفرمايد : هيهات چه آرزوى باطلى كه هرگز عملى نمىشود ، آتش جهنّم شعلهور است و اعضاء و جوارح واردين خود را مىسوزاند و آنها را خرد كرده و در هم مىشكند ، و هر فرد متكبّر معرض و روى گردان از حقّ را بسوى خود فرا مىخواند تا عذابشان كند ، چون آنها به جاى عبادت خدا اموال را جمع نموده و در گنجينهها طلا و نقره نگهدارى كردند و آن را به سائل و فقير ندادند . ( 19 ) ( إِنَّ الْإِنْسانَ خُلِقَ هَلُوعاً ) : ( آرى انسان حريص آفريده شده )
ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى )ج ۴ — صفحه 635
پدیدآورندگان: فاطمه مشايخ
ص۶۳۵