فصل سى و هفتم ميدانهاى جنگ و بينوائى
استحكامات گردنه بيدسرخ كه پيش از اين نوشتيم طورى اطمينانبخش بود كه قشون روس از آنجا گذشتنش با هراستعداد بدون خسارت جانى و مالى بسيار ممكن نميشد ولى بعد از تصرف نهاوند براى روسها راههاى ديگر باز شد كه كرمانشاهان را تهديد مينمود و استحكامات گردنه بيدسرخ بيهوده گشت و كرمانشاهان بمخاطره افتاد و بايد دانست كه حركت نظام السلطنه از صحنه بكرمانشاهان و دور شدن او از مواقع مدافعه و مشغول شدن او به كارهاى متفرقه شهرى و نقل مكان كردن وزير مختار آلمان و كلنل بپ از صحنه بكرمانشاهان نبودن وسائل حمل و نقل كافى نبودن روابط تلگرافى و تلفنى از نقاط دفاعى بمركز دخالت نمودن نظام السلطنه در امر ماليه قشون ايلاتى كه از صندوق آلمانها ميگرفتند بعنوان جلوگيرى از زيادرويها كه شده بود و مفسدهئى كه در ميان ژاندارمرى بروز كرد و بعضى از صاحبمنصبان سوئدى و ايرانى مخالفت كرده دستهئى از ژاندارمها فرارى شدند چونكه صاحبمنصبان حقوق آنها را مرتب نميرساندند و لوازم معاش از خوراك و پوشاك براى آنها درست فراهم نبود همه در مسئله شكست كرمانشاهان بضميمه احوال روحى شهريهاى مخالف مدخليت داشت .
نظام السلطنه و سران مهاجرين حواسشان مشغول تشكيل دولت موقتى شد مثل اينكه دشمنى پشت سر ندارند اين حال كشوريان و اما لشگريان .
ژاندارمرى كه عمده قوه ما را تشكيل ميداد دچار خودسرى صاحبمنصبان سوئدى شد چنان كه ماژردوماره كه حفظ نهاوند در عهده او بوده براى مذاكره باردوگاه عمومى احضار شد ماژر مزبور كه استعمال الكل او را اغلب از حال طبيعى بيرون ميداشت بىآنكه بسردستهاى قشون خود اطلاع بدهد كه او احضار شده و بىآنكه كسى را قائمقام خود در اردو قرار دهد شبانه بجانب كرمانشاهان حركت كرد اين طرز حركت ماژر