كند براى پيشرفت مقاصد انسانيت پرورانهاش بهتر خواهد بود .
و اما اختلافات سياسى - اين اختلاف هم به ظاهر بزرگ به نظر ميآيد زيرا از يك طرف نماينده مهر و قهر ملتها و وسيله تلافى دشمنيها و دفاع از تجاوزات است و از طرفى ميوه تلخ خونآلود شاخه حرص و طمع با وجود اين چون چرخ اين اختلاف غالبا گردش نميكند مگر بواسطه انزجار خاطر ملل از يكديگر پس همين كه سعى شد در مزيد الفت ما بين ملتها و حسن رابطه آنها البته موجبات حصول اختلافات سياسى هم كم مىشود و صلح و صفا در ميان ملل قائم ميگردد .
و بديهى است كه اين ملاحظه درباره ملتهائى كه قوى و همقوه يكديگر هستند كمتر ضرورت دارد و بيشتر رعايتش لازم است درباره ملتهاى قوى نسبت به كسانى كه آنها را ضعيف ميشمارند در اين صورت اگر تابش نور دانش تهذيب اخلاق عمومى دوستداران عالم انسانيت و گوش دادن بنصايح مشفقانه كنگرههاى صلحطلب يا خود عاقبتانديشى قوتمندان را بر آن دارد كه با ديگران رفتار عادلانه كنند و به آنها بديده انصاف نظر نمايند البته چرخ اختلافات سياسى هم كمتر حركت مينمايد و بتدريج صبح اميد صلحجويان دميده آفتاب سعادت بشر از افق عالم انسانيت طالع ميگردد اين لايحه به زبان انگليسى در جلسه سيم كنگره خصوصى قرائت و حسن توجه مييابد .
در اين جلسه يكى از مؤسسين كنگره از معلمين معروف انگليس نطق مفصلى نموده ميگويد كميته دائمى بايد در لندن منعقد باشد و اعضايش همه انگليسى بوده باشند نگارنده مخالفت كرده ميگويم چون كنگره بين المللى عمومى است بهتر اين است اعضاى كميته مركزى دائمى از تمام ملل عضو كنگره و لااقل از ملل شرقى و غربى هردو بوده باشند جمعى از حاضرين با من همراهى مىكنند هيئت اداره كننده مىكوشند نگارنده را از مخالفت بازدارند حتى آنكه منشى عمومى كنگره بر وى پاره كاغذى نوشته بنگارنده ميدهد اگر پيشنهاد خود را تعقيب كنيد بايد براى هميشه از وطن دور بمانيد مرادش اين است كه در كميته مركزى دائمى در اين صورت نگارنده بنمايندگى ايران انتخاب ميشوم و بايد هميشه از وطن خود دور باشم جواب مىدهم چه اهميت دارد من دنيا را وطن مشترك خود ميدانم جلسه به اين مذاكره ميگذرد
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 173
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص١٧٣