درخت آنگه برون آرد بهارى « 1 » * * كه بشكافد سر هر شاخسارى
اى شاه ز خصم ملك كين بايد توخت * * وين قاعده ز افتاب بايد آموخت
كز مرتبهء خويش بعالم گيرى * * تا تيغ نزد جهان ازو بر نفروخت « 2 »
منكو قاآن چون دانست كه انواع اين كلمات از روى اخلاص « 3 » است نه از راه غرض و نفاق فرمود تا جماعتى از امراى بد را « 4 » كه ذكر رفت و پادشاهزادگان را برين راهها مىداشتند « 5 » و درين ورطها و گناهها مىآورده « 6 » شمشيرى از غضب بريشان راندند امر بارى عزّ اسمه را كه
أُغْرِقُوا فَأُدْخِلُوا ناراً ،
ابتداى آن از ايلچتاى « 7 » رفت بىسر و پاى گشت ، * و بعد از آن « 8 » تاونال « 9 » پاىمال شد ، و تاتاكرين « 10 » مثل بيدى لا بيد عمرو « 11 » گزين كرد و شكم بر شمشير انداخت و كشته گشت ، و ديگران برين جملت نوبت نوبت روان مىشدند
يَحْمِلُونَ أَوْزارَهُمْ عَلى
هامش
( 1 ) كذا فى ستّ نسخ ، آ : نهارى ،
( 2 ) كذا فى آ ج ، ب ز ح مصراع سوّم را ندارند ، د بيت دوّم را ندارد ، ه اصل رباعى را ندارد ،
( 3 ) آ ج :
اخلاق ،
( 4 ) كذا فى ا ب ه ، ج : بد راى ، ز : بذر را ( - پدر را ) ، د ح ندارند ،
( 5 ) د ح : مىداشتهاند ،
( 6 ) كذا فى آ ب د ح ، ج ه ز : مىآوردند ،
( 7 ) ه : ايلچتاى ، آ : ايلحتاى ، ب : ايلجتاى ؟ ؟ ؟ ، ز : ايلچتاى ؟ ؟ ؟ ، د : ايلحناء ؟ ؟ ؟ ، ج : ايلختاى ، ح : ايلجيان ؟ ؟ ؟ ،
( 8 ) ه : آنگاه ، آ ج ندارند ،
( 9 ) تصحيح مظنون ، آ : باونال ؟ ؟ ؟ ، ه : تاوبال ، ب ز : باوبال ، ج : بازنوبال ؟ ؟ ؟ ، ح : پاى بال ؟ ؟ ؟ ، د : اينال ، - رجوع بص 47 حاشيهء 8 ،
( 10 ) تصحيح مظنون ، ه : و تاباكزين ؟ ؟ ؟ ، ج : و باكزين ؟ ؟ ؟ ، آ ب : و وتاكرين ؟ ؟ ؟
( كذا بتكرار الواو ) ، د ز ح اصل جمله را ندارند ، - جامع التّواريخ در فقرهء معادله با ما نحن فيه ص 292 : بابا كرديدى ؟ ؟ ؟ ، ( كه مسيو بلوشه « بابا كرديدى » چاپ كرده است ) ، رجوع بص 47 حاشيهء 9 ،
( 11 ) مثل قالته الزّبّاء فى قصّتها المشهورة ، انظر الأغانى ج 14 ص 75 ، و جمهرة الأمثال بهامش مجمع الأمثال ج 1 ص 160 ، 167 ، و ذكره الميدانى فى باب الخاء تحت « خطب يسير فى خطب كبير » هكذا :
بيدى لا بيد ابن عدىّ ،