شهر بمعنى قلعه پارس است « 1 » . بنابراين بايد گفت ، كه اسم اين شهر پارسگرد بوده ، ولى چون بعض نويسندگان قديم مانند اتين بيزانسى « 2 » اسم اين محلّ را پاسارگاداى « 3 » نوشتهاند ، اين گفته آناكسيمن پذيرفته نشده و توجيهاتى هم ، كه بعضى كردهاند ، معلوم نيست صحيح باشد . بنابراين بازگفته آناكسيمن طبيعىتر به نظر ميآيد ، زيرا در ايران شهرهاى زيادى است ، كه از قديم مانده و اسم آنها با گرد تركيب شده ، مانند بروگرد ، دارابگرد ، لاسگرد و نظاير آنها . بهرحال اين محلّ يا قسمتى را از آن اكنون مشهد مرغاب يا مشهد ( 107 ) - ظرف سفالين از خاك زرد
( نقّاشى كوتورا ، مجموعه لمر )
مادر سليمان ( امّ النّبى ) نامند و تقريبا در 18 فرسنگى شيراز از سمت شمالشرقى واقع است . از قرار امتحانات و تحقيقات ناقصى ، كه در پاسارگاد به عمل آمده ، معلوم گشته ، كه اينجا شهر بزرگى بوده ، و عمارات و ابنيه بسيار داشته . آثارى ، كه از شهر مزبور باقى مانده ، چنين است :
1 - مقبره كوروش ، كه چون در بالا به دو شيب منتهى مىشود و شباهتى از اين حيث با قبر زنها دارد ، اهل محل آن را قبر مادر سليمان نامند . همه اين بنا را مقبره كوروش ميدانند ، ولى ديولافوا « 4 » عقيده دارد ، كه اين بنا مقبره كاساندان زن كوروش است .
بناى مزبور عبارت است از : اطاق كوچكى ، كه روى يك پايهء شش طبقهاى قرار گرفته . هر طبقه عليا كمتر از طبقه سفلى است و بدين ترتيب پايه مزبور از هر طرف پلّههائى بوجود آورده . تمام بنا از سنگى ساخته شده ، كه شبيه مرمر است
هامش
( 1 ) -Person Stratopedon .( 2 ) -Etienne de Bysance .( 3 ) -Passargadai .( 4 ) -Dieulafoy .