حذف ميكنم » . بعد هرودوت گويد : « چنين بود مالياتهائى ، كه از آسيا و قسمت كوچك ليبيا ( مقصود از ليبيا افريقا است ) بخزانهء داريوش وارد ميشد ، ولى بعدها مالياتهائى نيز از جزاير و از مردمان اروپائى ، كه تا تسّالى سكنى داشتند ، بخزانه مىرسيد ( تسّالى يكى از ولايات شمالى يونان بود ) .
« تمام اين مالياتها در خزانهء شاه پارس بدين ترتيب حفظ مىشود : فلزّات را آب كرده در كوزههاى گلى ميريزند ، بعد ظرف گلى را برميدارند و هروقت وجهى لازم شود ، شاه حكم مىكند ، كه قسمتى را از شمش ببرند ( سترابون اين خبر را تأييد كرده - كتاب 15 ، فصل 3 ، بند 21 ) . چنين بود ايالات از نظر مالى و مقدار مالياتها . فقط پارس ماليات نميداد ، چه اراضى پارسىنشين از دادن ماليات آزاد بود » .
« اين مردمان هم ماليات نميدادند ، ولى هدايائى براى شاه ميفرستادند :
اوّلا حبشىهاى مجاور مصر ، كه در زمان قشونكشى كبوجيه بمملكت حبشىهاى طويل العمر ، باطاعت پارس درآمدند . اينها ولايت نيسا را اشغال كردهاند و اعياد ديونيس « 1 » را ميگيرند . اين حبشيها مانند هنديهاى كالانتى تخم ميكارند و در خانههاى زيرزمينى سكنى دارند . اين دو ملّت هر دو سال يك خنيك ( شنيس ) « 2 » طلا و دويست تنه از درخت آبنوس و پنج پسر بچه حبشى و بيست دندان فيل عاج بدربار ميفرستند .
كلخيديها « 3 » هم ، مانند مردمان همجوار آنها تا قلل كوههاى قفقاز ، بطيب خاطر هدايائى ميفرستند . هداياى اينها در هر چهار سال عبارت است از صد پسر بچه و صد دختر . حكومت پارسيها تا اين كوهها است ( يعنى كوههاى قفقاز ) صفحاتى ، كه ماوراء كوهها است حكومت پارسيها را نميشناسند » .
« بالاخره اعراب بطيب خاطر همهساله هزار تالان كندر ميدهند » ( هرودوت
هامش
( 1 ) - ديونيس در نزد يونانيها إله شراب بود .
( 2 ) - خنيك يا شنيس معادل 07 / 10 ليطر است .
( 3 ) - كلخيد - گرجستان غربى امروزى .