مكر
: مَكْر يعنى با حيله و نيرنگ كسى را از مقصدش دور كنند و برگردانند كه دو گونه است - مكر پسنديده كه بوسيله آن قصد كار خوبى بشود در اين معنى گفت :
وَ اللَّهُ خَيْرُ الْماكِرِينَ
- آل عمران / 54 .
و مكر و حيله مذموم و ناپسند كه كسى كار زشتى را قصد كند .
وَ لا يَحِيقُ الْمَكْرُ
السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ - فاطر 43 .
و
وَ إِذْ يَمْكُرُ
بِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا - الانفال / 30 .
و
فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ مَكْرِهِمْ
- النمل / 51 .
اما در مورد حيله خوب و بد آيه :
وَ مَكَرُوا
مَكْراً وَ مَكَرْنا مَكْراً - النمل / 50 .
بعضى گفتهاند - مكرى كه از سوى خدا براى كار نيك است همان مهلت دادن به بنده است تا از امور دنيائى و متاع دنيوى بهرهمند شده و تمكين يابد و جزايش را ببيند .
از اين جهت على عليه السّلام فرمود :
« من وسع عليه دنياه و لم يعلم انّه مكر به فهو مخدوع عن عقله » .
يعنى كسى كه دنيا برايش توسعه داشت و نفهميد كه بدست آوردن افزون بر نياز از متاع دنيا براى او فريبى است كه گرفتار نيرنگش شد ، و براى كار نيك