« باب عين »
عبد
: عُبُودِيَّة يعنى اظهار فروتنى و طاعت و فرمانبردارى ( از حقّ ) واژه - عِبَادَة - از - عبوديّة - بليغتر است ، زيرا عبادت نهايت فروتنى و طاعت است ، لذا استحقاق و شايستگى پرستش را ندارد مگر كسى كه نهايت كمال و فضيلت از اوست و او خداى تعالى است و لذا گفت : (
أَلَّا تَعْبُدُوا
إِلَّا إِيَّاهُ - 40 / يوسف ) عبادت دو گونه است : 1 - عبادت قهرى و بدون اختيار . و همانست كه در واژه - سجود - يادآورى كرديم .
2 - عبادت با اختيار ، كه ويژه صاحبان نطق و سخن است كه مأمور به آن هستند مثل مفهوم آيات :
(
اعْبُدُوا
رَبَّكُمُ - 21 / بقره ) پروردگارتان را پرستش كنيد .
(
وَ اعْبُدُوا اللَّهَ
- 36 / نساء ) خدايرا بپرستيد .
ولى « عَبْد » يا بندهء پرستش كنندهء خداى چنان كه گفتهاند بر چهار قسم است : اوّل - عبد و بندهاى كه به حكم شرع ، انسانى است كه خريدنش يا براى آزادى ( چنان كه در ذيل واژه - زكات - ذكر شد يكى از مصارف ماليات اسلامى آزاد كردن و خريدن بردگان براى آزادى آنهاست تا از دست استثمارگران رها شوند ) و يا فروختنش براى آزاد كردن صحيح است ، مثل آيات :
(
الْعَبْدُ
بِالْعَبْدِ - 178 / بقره )